ikinci Gül-Haç bildirisi olan *Confessio fraternitatis*, ilk olarak 1615 yılında Latince (*Consideratio brevis* ile birlikte) ve aynı yılın ilerleyen dönemlerinde Almanca olarak yayımlanmıştır. 1620'lerden kalma bazı İngilizce el yazması çevirileri bulunsa da, İngilizce bir baskısı ancak 1652 yılında simya yazarı Thomas Vaughan adıyla yayımlanabilmiştir.

---

Confessio Fraternitatis

veya

**En Onurlu Gül-Haç Düzeni'nin Övülmeye Değer Kardeşliği'nin İkrarı (Confession), Avrupa'daki Tüm Mütefekkirlere Yazılmıştır**

Önceden ilan edilen *Fama* (İlk Bildiri) vasıtasıyla Kardeşliğimiz hakkında yayımlanan ve herkesçe bilinen her ne varsa, hiçbir insan onu hafife almasın, boş veya uydurma bir şey olarak görmesin ve çok daha ötesi, sanki yalnızca bizim hüsnükuruntumuzdan ibaretmiş gibi telakki etmesin. Rab Yehova’dır ki (Rab'bin Şabat'ının/Dinlenme Günü'ünün pek yakın olduğunu gören ve devresi yahut seyri tamamlandığından yeniden ilk başlangıcına doğru hızlanan), Doğa'nın seyrini tersine çevirmektedir. Ve şimdiye dek büyük acılar ve günlük emeklerle aranan şey, artık ona az kıymet verenlere yahut üzerinde neredeyse hiç düşünmeyenlere tecelli ettirilmektedir; fakat ona iştiyak duyanlara ise adeta zorla ve ısrarla sunulmaktadır. Ta ki dindarların yaşamı tüm zahmet ve meşakkatten kurtulsun, kararsız Felek’in (Fortune) fırtınalarına artık tabi kalmasın; fakat kötülerin kötülüğü ve hak ettikleri ceza böylelikle çoğalsın ve katlansın.

Her ne kadar en ufak bir sapkınlıkla, kötü bir başlangıçla yahut dünyevi hükümetlere karşı bir kasıtla itham edilemeyecek olsak da; Rabbimiz İsa Mesih'e küfreden Doğu'yu ve Batı'yı (yani Papa'yı ve Muhammed'i) kınar; dualarımızı, sırları ve büyük altın hazinelerimizi Roma İmparatorluğu'nun yüce başkanına hüsnüniyetle takdim ederiz.

Yine de, mütefekkirenin hatırı için, buna bir miktar daha eklemede bulunmayı ve eğer *Fama* içinde çok derin, gizli ve fazla karanlık bırakılmış yahut belirli sebeplerle tamamen tecrit edilmiş ve dışarıda tutulmuş hususlar varsa daha iyi bir izahat getirmeyi uygun bulduk; böylelikle mütefekkirenin bize daha çok bağlanacağını, amacımız için çok daha uygun ve istekli hale geleceğini umuyoruz.

Felsefe'nin tebdili ve ıslahı (müceddeden düzenlenmesi) hususunda (bu an için gerekli olduğu kadarıyla) yeterli açıklamayı yaptık; yani Felsefe'nin tamamen zayıf ve kusurlu olduğunu beyan ettik. Çoğunluk (nasıl olduğunu bilmediğim bir şekilde) onun sağlam ve güçlü olduğunu batılca iddia etse de, onun son nefesini vermekte olduğundan ve göçüp gittiğinden şüphe duymuyoruz.

Fakat yaygın olduğu üzere, yeni ve alışılmadık bir hastalığın baş gösterdiği aynı yerde veya ülkede Doğa nasıl ki ona karşı bir derman da ifşa eder; Felsefe'nin bu derece çoğalan marazları için de doğru çare belirmekte ve Vatanımıza (*Patria*) yeterince sunulmaktadır ki, böylece Felsefe yeniden sıhhate kavuşabilsin; o ki şimdi yenilenmeli ve tamamen bakir kılınmalıdır.

Sahip olduğumuz Felsefe, tüm fakültelerin, ilimlerin ve sanatların başı, toplamı, temeli ve muhtevası olan Felsefe'den başkası değildir. Bu Felsefe (çağımıza bakacak olursak) İlahiyat ve Tıp'tan çokça, fakat hukuk hikmetinden pek az şey barındırır; hem göğü hem de yeryüzünü gayretle araştırır. Yahut kısaca ifade etmek gerekirse, İnsan'ı yeterince tecelli ve beyan eder. Bize kendini tanıtmak ve kardeşliğimize girmek isteyen tüm mütefekkürler, nezdimizde şimdiye dek ulaştıklarından, bildiklerinden yahut inanmaya ve ifade etmeye muktedir olduklarından çok daha harikulade sırlarla karşılaşacaklardır.

Bu nedenle, bu konudaki kastımızı kısaca beyan etmek gerekirse; yalnızca meclisimize ve nasihatlerimize hayran olunması için değil, aynı zamanda herkesin bilmesi için de gayretle çalışmalıyız: Her ne kadar bu tür gizemleri (*mysteries*) ve sırları hafife alıp değersiz görmesek de, yine de bunların bilgisinin çoğuna tecelli ettirilmesini ve ifşa edilmesini uygun buluyoruz.

Zira öğretilmeli ve inanılmalıdır ki, bu umulmadık ve gönüllü teklifimiz, henüz kendilerine Altıncı Çağ'ın Harikaları (*Miranda sexta aetatis*) meçhul olan yahut dünyanın gidişatı sebebiyle gelecekteki şeyleri şimdiki zamana benzetip çağımızın her türlü meşakkatiyle engellenen insanlarda türlü türlü düşünceler uyandıracaktır; öyle ki onlar dünyada, aydınlık ve güneşli bir günde dokunmaktan başka hiçbir şeyle idrak edemeyen ve göremeyen kör ahmaklardan farksız yaşamaktadırlar.

Şimdi ilk kısma gelince, şuna inanıyoruz ki: Sevgili Hristiyan Babamızın tefekkürleri, bilgisi ve icatları (dünyanın başlangıcından bu yana İnsan'ın hikmetinin; gerek Tanrı'nın vahyi, gerek meleklerin ve ruhların hizmeti, gerek anlayışın keskinliği ve derinliği, gerekse uzun müşahede, kullanım ve deneyim yoluyla bulduğu, icat ettiği, ortaya çıkardığı, düzelttiği ve şimdiye dek aktarıp naklettiği her şey) o derece mükemmel, yüce ve büyüktür ki; Bütün kitaplar yok olsa ve Tanrı'nın kadiri mutlak izniyle tüm yazılar ve tüm ilimler kaybolsa dahi, gelecek nesiller yalnızca bu sayede yeni bir temel atabilecek ve hakikati yeniden ışığa çıkarabilecektir. Bu belki de, eski harabe binayı yıkıp yok etmekle işe başlamak, ardından dış avluyu genişletmek, sonrasında odalara ışık getirmek ve ardından kapıları, merdivenleri ve diğer şeyleri niyetimize göre değiştirmek kadar zor olmayacaktır.

Fakat atanan gelecek zaman için hususi bir ziynet olarak saklanıp esirgenmek yerine, herkesçe tecelli ettirilmesi kime cazip gelmez ki?

Eğer Tanrı bize Altıncı Şamdan'ı (*sixth Candelabrium*) yakmayı murat ettiyse, neden insanların bunca hatalı ve eğri yollarla aradığı yegane hakikatte tüm kalbimizle karar kılmayalım ve kalmayalım? Açlıktan, fakirlikten, hastalıktan ve yaşlılıktan kaygı duymamıza ve korkmamıza gerek kalmaması iyi olmaz mıydı?

Her zaman, sanki dünyanın başlangıcından beri yaşamışsınız ve dahası, sonuna kadar yaşayacakmışsınız gibi yaşayabilmeniz kıymetli bir şey olmaz mıydı? Bir yerde ikamet etseniz de, ne Hindistan'daki Kanj Nehrinin ötesinde yaşayan insanların sizden bir şey saklayabilmesi, ne de Peru'dakilerin konsey sırlarını sizden gizleyebilmesi mükemmel olmaz mıydı?

Öyle tek bir kitabı okuyabilmeniz ve okumakla birlikte, diğer tüm kitaplarda (şimdiye dek çıkmış, şimdi var olan ve bundan sonra çıkacak olan) öğrenilmiş ve bulunmuş, var olan ve bulunacak olan her şeyi anlayıp hatırlayabilmeniz kıymetli bir şey olmaz mıydı?

Şyle şarkı söyleyebilmeniz ne kadar hoş olurdu: Taş kayalar yerine incileri ve değerli taşları; yabanıl hayvanlar yerine ruhları çekebilseydiniz ve cehennemî Pluto yerine dünyanın kudretli prenslerini harekete geçirebilseydiniz!

Ey insanlar, Tanrı'nın takdiri çok başkadır; O, Kardeşliğimizin sayısını artırmaya ve genişletmeye karar vermiştir. Bizler bu işi büyük bir sevinçle üstlendik; nitekim daha önce bu büyük hazineye liyakatimiz olmadan, evet, umutlarımız, düşüncelerimiz ve kastımız ötesinde nail olduğumuz gibi, aynı sadakatle onu tatbike koyuluyoruz. Öyle ki, Kardeşlikte bazılarımızın sahip olduğu öz evlatlarımızın şefkati ve merhameti bile bizi bundan alıkoyamayacaktır; çünkü biliyoruz ki bu umulmadık hayırlar mirasa konu olamaz ve tesadüfen elde edilemez.

Eğer şimdi diğer taraftan temkinliliğimizden şikayet edecek biri varsa —ki hazinemizi bu denli özgürce ve hiçbir ayrım gözetmeksizin tüm insanlara sunduğumuz, dindar, mütefekkir, arif yahut hasekâr kişileri avamdan daha çok gözetip kollamadığımız için— biz onlara itiraz etmeyiz, zira bu hafif ve kolay bir mesele değildir; fakat bununla birlikte şunu da ifade ederiz ki, Gizlerimiz (*Arcana*) veya sırlarımız asla alelade ve genel olarak bilinir kılınmayacaktır. Her ne kadar *Fama* beş dilde yayımlanmış ve herkese tecelli ettirilmiş olsa da, eğitimsiz ve kaba akılların onu idrak edemeyeceğini ve itibar etmeyeceğini çok iyi biliyoruz; nitekim Kardeşliğimize kabul edilecek olanların liyakati de tarafımızdan İnsan’ın ihtimamıyla değil, Vahyimizin ve Tecellimizin Kuralı (*Rule of our Revelation and Manifestation*) ile takdir edilir ve bilinir.

Bu nedenle, liyakatsiz olanlar bin kez bağırıp çağırsa yahut kendilerini bize bin kez sunup takdim etse de, Tanrı kulaklarımıza onlardan hiçbirini duymamasını emretmiştir; evet, Tanrı etrafımızı bulutlarıyla öyle kuşatmıştır ki, O'nun hizmetkarları olan bizlere hiçbir şiddet yahut zorbalık uygulanamaz; bu yüzden bir kartalın gözlerine sahip olmadıkça kimse tarafından görülemez ve bilinemeyiz. *Fama*'nın herkesin ana dilinde yayımlanması gerekliydi, çünkü (eğitimsiz olsalar dahi) Tanrı'nın bu Kardeşliğin saadetinden mahrum bırakmadığı kimseler onun bilgisinden mahrum kalmamalıydı. Bu Kardeşlik belirli derecelere (*degrees*) bölünecek ve ayrılacaktır; tıpkı Arabistan'daki Şam şehrinde ikamet edenlerin, diğer Araplardan çok farklı bir siyasi düzene sahip olmaları gibi. Zira orada yalnızca kralın izniyle hususi kanunlar yapan arif ve anlayışlı insanlar hüküm sürer; bu misale uygun olarak, önden gelmesi gereken şey gerçekleşip tamamlandığında, Avrupa'daki yönetim de bu şekilde tesis edilecektir (ki buna dair Hristiyan Babamız tarafından kaleme alınmış bir tasvir mevcuttur).

Ve bundan böyle Borumuz halkın içinde yüksek bir sesle ve büyük bir nida ile ötecektir; yani şu anda pek az kişi tarafından görülen ve gizlice, gelecek bir şey olarak figürlerde ve resimlerde beyan edilen şey serbestçe ve alenen ilan edilecek, bütün dünya bununla dolacaktır. Tıpkı daha önce birçok dindar insanın gizlice ve tamamen çaresizce Papa'nın zorbalığına karşı durması gibi; ki o Papa daha sonra Almanya'da büyük, samimi ve hususi bir gayretle tahtından indirilmiş ve ayaklar altına alınmıştır. Onun nihai çöküşü bizim zamanımıza ertelenmiş ve saklanmıştır; o zaman geldiğinde tırnaklarla parçalanacak ve yeni bir sesle eşek anırmasına son verilecektir. Biliyoruz ki bu durum, Almanya'daki birçok mütefekkir insana zaten makul derecede tecelli etmiş ve malum olmuştur; nitekim yazıları ve gizli tebrikleri buna yeterince şehadet etmektedir.

Burada, Rabbimizin 1378 yılından (Hristiyan Babamızın doğduğu yıl) bugüne kadar geçen tüm zamanda nelerin vuku bulduğunu anlatabilir ve beyan edebilirdik; yaşamının bu yüz altı yılında gördüğü ve vefatından sonra kardeşlerimizin ve bizim incelememiz için bıraktığı tebeddülleri sıralayabilirdik. Fakat gözettiğimiz icaz (kısa ve öz anlatım), daha uygun bir zamana kadar bunu tekrar etmemize şu an izin vermemektedir. Şu an için, beyanımızı hor görmeyenlerin, bizimle tanışıklık ve dostluk yolunu hazırlamak adına buna kısaca temas etmiş olmamız kafidir.

Yine de, Rab Tanrı'nın göğün ve yerin yapısına nakşettiği ve yazdığı o büyük harfleri ve karakterleri, zaman zaman tebeddül eden ve yenilenen yönetim değişiklikleri vasıtasıyla görmesine ve talimi için kullanmasına izin verilen kişi, (henüz kendisi bilmese de) zaten bizimdir. Ve bildiğimiz üzere o bizim davetimizi ve çağrımızı hor görmeyeceği gibi, kimse de bir aldatmacadan korkmasın; zira gizlilik mührü (*seal of secrecy*) altında kendini bize tanıtan ve Kardeşliğimizi arzulayan kim olursa olsun, hiçbir insanın dürüstlüğünün ve umutlarının onu yanıltmayacağını söz verir ve alenen söyleriz.

Fakat sahte riyakarlara ve hikmetten başka şeyler arayanlara gelince; onlara alenen söyler ve şehadet ederiz ki, bizler kendimizi onlara bildiremeyiz ve onlar tarafından ihanete uğratılamayız; Tanrı'nın iradesi olmadıkça bize hiçbir şekilde zarar veremezler. Aksine, onlar *Fama*'mızda bahsedilen tüm cezalara kesinlikle ortak olacaklardır; böylece kötü planları kendi başlarına dönecek, hazinelerimiz ise Aslan (*Lion*) gelene dek dokunulmadan ve el sürülmeden kalacaktır. O Aslan ki onları kendi kullanımı için talep edecek, krallığının teyidi ve tesisi için istihdam edecektir.

Bu nedenle burada iyi müşahede etmeli ve herkese bildirmeliyiz ki: Tanrı, sonundan hemen önce dünyaya, tıpkı ilk insan Adem'in sahip olduğu ve Cennet'te kaybettiği (ki ardından soyu onunla birlikte sefalete sürüklenmiştir) bir hakikati, ışığı, yaşamı ve celali göndermeye ve bahşetmeye kesinlikle ve en sarsılmaz şekilde karar vermiştir. Bu yüzden, büyük dünyanın devridaimi (*revolution*) ile insanın tüm sanatlarına, eserlerine ve hükümetlerine yavaş yavaş sızan ve çoğunu karartan tüm kulluk, sahtelik, yalan ve karanlık son bulacaktır. Zira bunlardan her türlü batıl fikrin ve sapkınlığın sayısız çeşidi türemiştir; öyle ki en arif olanlar bile kimin doktrinini ve fikrini takip edip benimseyeceğini neredeyse bilemez hale gelmiş, kolayca ayırt edemez olmuştur. Çünkü bir yandan filozofların ve mütefekkürlerin nüfuzu sebebiyle engellenip hatalara düşürülmüşler, diğer yandan ise hakiki deneyimle kısıtlanmışlardır. Bütün bunlar bir kez ilga edilip kaldırıldığında ve bunların yerine doğru ve hakiki bir kaide tesis edildiğinde, bu uğurda emek verenlere teşekkür kalacaktır. Fakat eserin kendisi çağımızın mübarekliğine itaf olunacaktır.

Gelecek olan bu Islahat'a (*Reformation*) birçok seçkin insanın yazılarıyla büyük bir katkı sağlayacağını memnuniyetle ikrar ettiğimiz gibi; sanki böyle bir eser yalnızca bize emredilmiş ve yüklenmiş gibi bu onurun bize atfedilmesini arzu etmeyiz. Fakat Rabbimiz İsa Mesih ile alenen ikrar ve şehadet ederiz ki, Tanrı'nın takdirini yerine getirecek ve tamamlayacak olanlar eksik kalmadan önce, taşların doğrulup hizmet sunması ilk vuku bulacak şeydir; evet, Rab Tanrı Kendi iradesine şehadet edecek bazı elçileri, yani Yılan (*Serpentario*) ve Kuğu (*Cygno*) burçlarında beliren ve görülen bazı yeni yıldızları zaten önden göndermiştir. Bunlar herkese kendilerini beyan ederler ki, büyük ve ağır meselelerin kudretli Mühürleridir (*Signacula*).

Öyleyse, Tanrı'nın buraya ve oraya Kutsal Yazılar'a, Kitab-ı Mukaddes'e dahil ettiği bu karakterler ve harfler, O'nun tarafından tüm mahlukata da nakşedilmiştir. Tıpkı matematikçi ve astronomun gelecekteki tutulmaları çok önceden görebilmesi ve bilebilmesi gibi, biz de Kilise'nin kararmalarını ve kararmaların ne kadar süreceğini hakikaten önceden bilebilir ve öngörebiliriz. Bu karakter ve harflerden majik yazımızı (*magic writing*) ödünç aldık ve kendimiz için, içinde her şeyin tabiatının ifade edildiği ve beyan edildiği yeni bir dil bulup oluşturduk. Dolayısıyla, atalarımız Adem ve Enok'un (İdris) diline tamamen uyumsuz olan ve Babil karmaşası yüzünden tamamen gizlenen diğer dillerde o kadar fasih olmamamız şaşırtıcı değildir.

Fakat şunu da anlamanızı sağlamalıyız ki, yolumuzda amacımızı engelleyen bazı Kartal Tüyleri (*Eagles' Feathers*) hala mevcuttur. Bu nedenle herkesi Kutsal Kitap'ı gayretle ve sürekli okuması için ikaz ediyoruz; zira tüm lezzetini onda bulan kişi, Kardeşliğimize ulaşmak için mükemmel bir yol hazırladığını bilecektir. Zira kuralımızın tüm toplamı ve muhtevası, dünyadaki her bir harfin veya karakterin iyi öğrenilmesi ve gözetilmesi gerektiğidir; bu yüzden Kutsal Kitap'ı hayatlarının kuralı, tüm çalışmalarının gayesi ve sonu kılanlar bize benzerler ve bize pek yakın akrabadırlar: Evet, onun bütün dünyanın bir özeti (*compendium*) ve muhtevası olmasına izin verenler. Ve onu sadece sürekli ağızlarında taşımakla kalmayıp, onun hakiki anlayışını dünyanın tüm zamanlarına ve çağlarına nasıl uygulayacaklarını ve yönlendireceklerini bilenler.

Ayrıca Kutsal Yazılar'ı mübtezel kılmak ve bu derece alelade etmek bizim usulümüz değildir; zira onun sayısız müfessiri vardır: Kimi onu kendi fikrine hizmet etmesi için saptırıp zorlamakta, kimi ona leke sürmekte ve en kötü şekilde onu ilahiyatçıların, filozofların, tabiplerin ve matematikçilerin işine yarayacak balmumundan bir burun gibi oynatmaktadır. Bütün bunlara karşı alenen şehadet eder ve ikrar ederiz ki, dünyanın başlangıcından bu yana insanlara Kutsal Kitap'tan daha layık, daha mükemmel, daha hayranlık verici ve şifalı bir Kitap verilmemiştir. Ona sahip olana ne mutlu; ama onu gayretle okuyana daha ne mutlu; fakat en mutlu olan, onu hakikatiyle anlayandır, zira o Tanrı'ya en çok benzeyen ve O'na en çok yaklaşandır.

Ancak *Fama*'da metallerin tebdili (*transmutation*) ve dünyadaki en yüce ilaç hakkındaki sahtekarlara dair söylenmiş olan her şey şu şekilde anlaşılmalıdır: Tanrı'nın bu denli büyük bir lütfunu hiçbir şekilde hiçe saymıyor veya hor görmüyoruz. Fakat o, yanında her zaman Doğa'nın bilgisini getirmez; oysa bu bilgi sadece ilacı getirmekle kalmaz, aynı zamanda bize sayısız sırrı ve harikayı tecelli ettirir ve açar. Bu nedenle, felsefenin anlayışına ve bilgisine ulaşmak için gayretli olmamız şarttır. Ve dahası, mümtaz zekalar Doğa bilgisinde iyice eğitilmeden önce metallerin iksirine (*tincture of metals*) çekilmemelidir. Öyle bir mertebeye gelen kişi doyumsuz bir yaratık olmalıdır ki; ne fakirlik ne hastalık ona zarar verebilsin, evet, diğer tüm insanların üzerine yükselmiş ve başkalarını kedere, sıkıntıya ve acıya sokan şey üzerinde hakimiyet kurmuş olsun da, yine de sonsuz altın ve gümüş stoku var diye evler inşa etmek, savaşlar yapmak ve her türlü gururu sergilemek gibi boş şeylere kendini yeniden versin!

Tanrı çok başka türlü razı olur; zira O alçakgönüllüleri yükseltir ve gururluları hor görerek aşağı çeker; az ameli olanlara onlarla konuşması için kutsal Meleğini gönderir, fakat kirlenmiş gevezeleri çöl ve tenha yerlere sürer. Bu, Mesih'e karşı küfürlerini kusan ve bu açıkça parıldayan ışıkta dahi yalanlarından vazgeçmeyen Roma aldatıcılarının hak ettiği karşılıktır. Almanya'da onların tüm iğrençlikleri ve menfur hileleri ifşa edilmiştir ki, böylece günah ölçüsünü tamamen doldursun ve cezasının sonuna yaklaşsın. Bu yüzden günün birinde o engereklerin ağzı kapatılacak ve üçlü taç (*triple crown*) yok edilecektir; nitekim meclisimizde bu husus daha açık ve etraflıca müzakere edilecektir.

İkrarımızın (*Confession*) sonucu olarak, sizi ciddiyetle ikaz ederiz ki: Kutsal Üçleme'yi (*Holy Trinity*) boş şeylere uygulayarak ona hürmetsizlik eden yahut insanları en garip figürlerle, karanlık cümlelerle ve konuşmalarla aldatıp saf kimselerin parasını çarpan sahte Simyacılar tarafından yazılmış kitapların tamamını olmasa da çoğunu bir kenara bırakın. Nitekim bugünlerde insanın refahının Düşmanı'nın, Hakikat'i (ki kendisi sade, kolay ve çıplaktır; aksine Sahtelik gururlu, kibirli ve dindarlık ile insani hikmet görünümünün bir tür cilasıyla renklendirilmiştir) inanılması daha zor hale getirmek için iyi tohumların arasına her gün ve sonuna kadar karıştıracağı bu türden pek çok kitap çıkarılmaktadır. Siz ki arifsiniz, böyle kitaplardan sakının ve paranızı aramayan, aksine büyük hazinelerimizi size memnuniyetle sunan bize dönün. İcat edilmiş yalan iksirlerle (*tinctures*) malınızın peşinde koşmuyoruz, aksine sizleri mallarımıza ortak etmek istiyoruz.

Sizinle darbımesellerle (parabollerle) konuşuyoruz, fakat sizi tüm sırların doğru, sade, kolay ve samimi izahına, anlayışına, beyanına ve bilgisine memnuniyetle ulaştırmak istiyoruz. Sizin tarafınızdan kabul edilmeyi arzulamıyoruz, aksine sizi krallara layık evlerimize ve saraylarımıza davet ediyoruz; ve bu gerçekten kendi arzuladığımız hareketimizle değil (bunu da bilesiniz diye), Tanrı'nın Ruhunun sevk etmesiyle, O'nun ikazlarıyla ve içinde bulunduğumuz zamanın vesilesiyle buna mecbur kalınarak yapılmaktadır.

Ne düşünürsünüz sevgili insanlar, ve nasıl etkilenmiş görünürsünüz? Görmektesiniz ki bizler Mesih'i hakikaten ve samimiyetle ikrar ettiğimizi beyan ediyor, Papa'yı kınıyor, kendimizi hakiki Felsefe'ye adıyor, Hristiyan bir yaşam sürüyor ve Tanrı'nın aynı Işığı'nın kendilerine göründüğü daha pek çok kişiyi her gün Kardeşliğimize çağırıyor, istirham ediyor ve davet ediyoruz. İçinizdeki Lütufları (*Gifts*) ve Tanrı'nın kelamındaki deneyiminizi tartaraktan; tüm sanatların kusurluluğunu ve diğer pek çok uygunsuz şeyi dikkatle tefekkür etmenin yanı sıra, bunlarda bir ıslahat aramak, Tanrı'yı razı etmek ve kendinizi yaşadığınız zamana uydurmak için bizimle nasıl başlayabileceğinizi nihayet düşünmez misiniz? Eğer bunu gerçekleştirirseniz, kesinlikle şu fayda takip edecektir: Doğa'nın dünyanın her yerinde harikulade bir şekilde dağıttığı tüm o hayırlar, bir defada tamamen size verilecek ve tıpkı batıl eksantrikler ve episikller (varsayımsal çemberler) gibi insanın anlayışını karartan ve onun işlemesini engelleyen her şeyden sizi kolayca kurtaracaktır.

Fakat ya altının ışıltısıyla körleşmiş olan yahut (daha doğrusu) şu an dürüst olup da böylesi büyük zenginliklerin asla tükenmeyeceğini düşünerek kolayca yozlaşabilecek, tembelliğe ve sefahat dolu gururlu bir yaşama sürüklenebilecek olan o müdahaleci ve telaşlı adamlar; onlardan bizleri boş ve yararsız çığlıklarıyla rahatsız etmemelerini rica ediyoruz. Fakat düşünsünler ki, tüm hastalıkları tamamen iyileştirebilecek bir ilaç bulunsa dahi, Tanrı'nın hastalıklarla cezalandırmayı ve terbiye değneği altında tutmayı takdir ettiği kimseler böyle bir ilaca asla nail olamayacaklardır.

İşte bu şekilde, bütün dünyayı zenginleştirebilecek, onları ilimle donatabilecek ve sayısız sefaletten kurtarabilecek olsak da, Tanrı'nın hususi rızası olmaksızın asla hiçbir insana tecelli etmeyecek ve bildirilmeyeceğiz. Evet, Tanrı'nın iradesi dışında ve ona karşı gelerek zenginliğimizden ve bilgimizden faydalanmayı ve ortak olmayı düşünen her kim olursa olsun, bizleri aramada ve araştırmada hayatını kaybetmesi, bizleri bulmasından ve Gül-Haç Kardeşliği'nin arzulanan saadetine ulaşmasından çok daha önce vuku bulacaktır.

Spekülatif (düşünsel) veya Sembolik Masonluk adlarıyla anılan günümüzdeki Masonluk; Çırak, Kalfa ve Üstat olmak üzere üç derecedir. Mason adayı Sembolik Loca’da tekris (giriş) töreni ile Çırak olur; tüzüksel ve ritüelik kurallara bağlı olarak Kalfa derecesine geçer ve sonra Üstat Mason derecesine yükselir.
Sembolik Masonluk, giyim kuşam ve Loca tezyinatında mavi renk kullandığından Mavi Localar olarak da tanımlanır. Sembolik Masonluğun, meslek ve sanat yönünden âlî ve nihai derecesi Üstat Mason’dur. Masonlukta mesleki bakımdan Üstat Masondan yüksek derece yoktur. Loca başkanlığı
olan Üstad-ı Muhteremlik üstlendiği yöneticilik ve öğreticilik görevleri nedeniyle ayrı derecedir. Sembolik Masonluğun bu üç derecesinin yanında veya ötesinde yürütülen masonik çalışmalar, zaman zaman, “felsefi dereceler” veya “yüksek dereceler” olarak adlandırılır. Masonluğun gelişim sürecinde
çeşitli ülkelerde daha derin ve detaylı masonik çalışmalar yapmak amacıyla kurulan ve genellikle “Rit” adı verilen masonik sistemler, ülkelerin tarihlerinden aktarılan şövalye nizamları ve diğer özel kuruluşlar, üyelerini Üstat Masonlar arasından seçme ilkesini kabul etmişlerdir. Bazıları, tarih
içinde kaybolmuş, bazıları yerel kalmış, bazıları ise dünya çapında yaygınlaşmış bu ritlerden hâlen çalışanların sayısı on kadardır. Ritlerle, Sembolik Masonluk arasında ast-üst ilişkisi yoktur. Aralarındaki bağ intizam konusunda aynı ilkeleri paylaşma ve karşılıklı tanışmaktan ibaret nezaket ilkeleridir.
Üstat Masonlar, eğer isterlerse ve kabul edilirlerse, Büyük Loca üyeliklerini muntazam sürdürmek şartıyla masonik ritlere üye olabilirler.
Ülkemizde, dünyadaki en yaygın Rit olarak, 4-33. derecelerde Skoç Masonluğu tarzında masonik çalışma yapan Eski ve Kabul Edilmiş Skoç Riti faaliyet göstermektedir. Rit’in merkezî yönetim birimi olan Türkiye Yüksek Şûrası 1861 yılında kurulmuş, 1909’da ihya edilmiş, 1967’de yeniden
teşkilatlanmıştır. 4.000’in üzerinde üyesi ile İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Adana’da çalışmaktadır. Rit’e üyelik başvurusunda bulunabilmek için, Türkiye Büyük Locasına bağlı bir locada Üstat Derecesinde en az bir yılını doldurmuş muntazam Mason olmak gerekmektedir.

Loca çalışmalarına devam zorunlu mudur ?

Evet, zorunludur. Çünkü Masonlar, Mabet denilen masonik mekânlarda Localar hâlinde topluca çalışırlar. Localarda Ülkü Mabedi yapımına yönelik çalışmalar fikrî ve ritüeliktir. Masonik öğretiler, ilkeler ve kuralların dışında, semboller ve alegorilerle verilir. Masonluğun ezoterik öğreti sisteminin gereği olarak, Masonluk ancak Locaya devamla öğrenilir ve Ülkü Mabedi’nin yapımı sürdürülür.
Masonluğun dili olan sembollerin ve alegorilerin yorumu dinamik ve süreklidir. İnceledikçe, masonik bilgi ve deneyimin artmasına bağlı olarak, daha derin bilgilere derece derece ulaşılır. Bunun için Masonların eğitim ve yetkinleşme süreci ömür boyu sürer gider.
Masonların, Loca çalışmalarına devamı zorunludur. Herhangi bir sebeple Loca çalışmasına katılamayan bir Mason, Ülkü Mabedi inşasında o günkü görevini yapamamış olur. Bunun anlamı, kendi yetkinleşme sürecini aksatmasıdır. Bu nedenle Masonlar, zorunlu mazeretlerinin dışında çalışmalara devam taahhüdünde bulunurlar ve bu sözlerini yerine getirirler.

Masonik kılık kıyafet var mıdır ?

Evet, vardır. Çalışma yeri Mabet ve çalışmanın amacı insanlık için Ülkü Mabedi inşası gibi kutsal bir hedef olduğu için, Masonluk düşünce ve eylem olarak ciddi ve özen gösterilmesi gereken bir kuruluştur. Buna bağlı olarak, toplantılara katılan Masonlar görevlerinin ciddiyetine uygun ciddi kıyafette olmak zorundadır. Geleneksel kıyafet, tercihen siyah veya koyu lacivert takım elbise, beyaz gömlek, siyah veya gri renk kravat, siyah çorap ve siyah ayakkabıdır. Bunun dışında renkli  veya daha başka uygun olmayan kılık ve kıyafetle masonik  toplantılara katılmaya kalkmak adabı muaşerete ve masonik kurallara aykırıdır.

Mason olanlar isterlerse Masonluktan ayrılabilirler mi ?

Elbette. Kendi arzu ve hür iradesiyle Mason sıfatı kazanmış olan herkes, istediği zaman, yine kendi arzu ve hür iradesiyle üyelikten ayrılmakta serbesttir. Masonluk, kamu düzenine aykırı hareketten, yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olmuş ve bir Masona yakışmayan bir yaşam tarzı içinde olan üyesini ise derhal cemiyetten uzaklaştırır.

Masonluk üyelerine menfaat sağlar mı ?

Masonluk üyelerine hiçbir menfaat sağlamaz. Bu yönde bir beklentisi olanları da üye olarak arasına almamaya özen gösterir. Masonluktan herhangi bir gizli çıkar beklentisi olanlar, bu beklentileri hiç gerçekleşmeyeceğinden, boşu boşuna umut besleyip, Masonluğa girmemelidir. Bir Mason, üyeliğinin, kendisinin ya da bir tanıdığının mesleki ya da kişisel çıkarlarına hizmet etmek için kullanılmayacağının bilincindedir. Çünkü bu husus, Masona aday olduğu ilk gün doğrudan doğruya söylenir. Bunun içindir ki, üyeliğini kendisinin ya da tanıdıklarının iş ve kişisel çıkarları için kullanmaya kalkışan her
Mason, ciddi olarak uyarılır. Masonlukta Kardeşler arasındaki yardımlaşma genel olarak manevidir. Bir Kardeşin ıstırabını dindirmek, şefkatle gözyaşını silmek, acısını paylaşmak ya da mutluluğunu bölüşmek masonik yardımlaşmadır.

Masonlukla aile ilişkisi nasıldır ?

Toplumun temeli olan aile Masonluk için kutsal bir kurumdur. Masonluk, üyelerinden ülkelerine olduğu kadar, ailelerine, yakınlarına ve tüm insanlara karşı görevlerini de yerine getirmelerini ister ve bekler. Masonlar, ailevi görevlerini hiçbir şekilde aksatmayacak şekilde masonik görevlerini planlarlar.
Masonluk, hiçbir Masonun kendisine, ailesine ve işine karşı olan görevlerine zararlı veya engelleyici olmamalıdır.
Mason adayının ailesine ve özellikle eşine Mason olacağını söylemesi şarttır. Bir Masonun eşine, diğer Masonlar kızkardeş anlamında Hemşire derler. Mason olmadan önce bilip öğrendiklerinden eşinin masonik ortama ve düşünceye uyum sağlayabileceği kanısına varması gereklidir. Yoksa başta periyodik toplantılar veya diğer masonik aktivitelerle ilgili akşam çalışmaları ailede olumsuz sorunlar çıkarabilir.
Mason, ancak eşi uyumlu ve anlayışlı olduğu takdirde, iyi bir Mason olabilir. Yoksa Masonun tüm iyi niyetine ve çalışmasına rağmen Masonluğunu sürdürebilmesi kuşkuludur. Masonların eşlerine ve çocuklarına Masonluğu tanıtabilmek için, masonik mekânlarda resmî ve gayriresmî toplantılar düzenlenmektedir.
Ayrıca, Masonların ve tanıdıklarının 18 yaşını doldurmamış erkek ve kız çocukları için yılda bir kere Masonluğu tanıtıcı toplantılar yapılmaktadır.

Masonluk politikayla ve siyasetle ilgilenir mi ?

Hayır. Masonluğun ve Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Derneği’nin politikayla ve siyasetle hiçbir ilgisi yoktur. İnsanlar arasında sevgi, tolerans ve kardeşliğin tesis edilmesini hedefleyen Masonluk, bu ülkünün gerçekleştirilmesini önleyen ve zedeleyen her türlü yorum ve hareketten uzak durur.
Masonların bir araya gelerek çalıştığı birimler olan localarda, ne türde olursa olsun politik ve siyasi tartışmalar yapılmasına izin verilmez. Ancak, kültürel amaçlı siyaset felsefesi ve benzeri sosyal konular incelenebilir. Masonluğun kendi camiasında politik tartışmalara izin vermemesi, üyelerinin siyasal fikir, kanaat ve inançlarının bulunmadığı anlamına gelmez.
Her Masonun, dünyadaki bütün insanlar gibi, kendi siyasi düşüncesi, kanaati veya siyasal ilişkisi olabilir. Vicdan, inanç ve düşünce hürriyetlerini en temel haklar olarak kabul eden Masonluk, bu ilkelerin gereği olarak, hiçbir üyesinin siyasi düşünce ve kanaatine karışmaz. Onları kendi siyasi
düşüncelerinde tamamen hür bırakır. Buradaki temel sınır, hiçbir Masonun, kendi siyasi düşünce, kanaat ve inançlarını localarına getirmesine ve yansıtmasına izin verilmemesidir.
Masonluğun bu ilkesi, yüzyıllardan bu yana başarıyla uygulanmaktadır. Masonluk kurum olarak kesinlikle siyasetle ve politikayla uğraşmaz.
Ancak, gerek öğretilerinin kapsamındaki yüce ahlak ilkeleri ve toplumsal erdemler gibi evrensel değerler her iyi insan gibi insancıl politikaların da ilkeleri olmuştur. Örnek olarak, Fransız Devrimi, Amerika Birleşik Devletleri bağımsızlık savaşı, İtalya bağımsızlık savaşı, insan hak ve hürriyetleri için yapılan mücadeleler, özellikle İkinci Meşrutiyet ve genç Cumhuriyet zihniyeti içinde Masonluğun insan hak ve hürriyetlerine dayalı laik ve demokratik fikriyatının yanında önder kimlikli Masonların değerli çabaları da görülür. Dünya tarihinde, bilinen örnekler olarak, George Washington, Benjamin Franklin, Andrew Jackson, Harry Truman, Giuseppe Mazzini ve Garibaldi, Winston Churchill ve Salvador Allende gibi, ülkelerinin politik yaşamına damgasını vurmuş Masonlar vardır. Ancak, devlet adamı, siyasi düşünür ya da politikacı olan bu Masonlar, siyasal yaşamlarını, Masonluğun ya da Masonların yardımıyla değil, mensubu oldukları partinin ya da siyasal akımın desteğiyle sürdürmüşlerdir. Siyasette Masonluğun yardımlarından
yararlanmamışlardır. Kaldı ki, tarih boyunca birbirine rakip siyasal akımlarda yer alan Masonlar da vardır. Bu konuyla ilgili bilinmesi gereken en temel husus şudur: Her Masonun kendine özgü siyasi düşünce, kanaat ve inancı olduğundan; bunların arasında farklılıklar bulunması doğaldır.

Dünyadaki Masonluk tek tip midir ?

Hayır, Masonluğun amaçları ve ilkeleri yönünden aynı olmakla birlikte; yöntemleri farklıdır. Dünyadaki Masonluk, biri Muntazam Masonluk ve diğeri bu gruba katılmadığı hâlde Mason sıfatını kullananların oluşturduğu Gayrimuntazam Masonluk olarak iki kısımdır. Dünyadaki masonik kuruluşların
pek çoğu Muntazam Masonluğa dahildir. Bu Büyük Localar, başta Tanrı inancı olmak üzere, çalışma sırasında Kutsal Kitapların açık olması; Kutsal Kitaplar üzerine yemin edilmesi; kuruluşlarının düzenli olması; din ve politika ile uğraşılmaması; kadınların Mason olmaması gibi temel ilkeler yönünden aynı anlayışı benimserler.
Muntazamlık, Gayrımuntazamlık Masonluk dünyası içerisinde temel şartlar bakımından farkları gösteren teknik bir terimdir. Muntazam ya da Geleneksel MAsonluk Gayrımuntazam Masonlukla, Masonik ilişki kurmaz, Ritüelik çalışma yapmaz.

Ancak Liberal Masonluk ya da benzer isimlerde farklı kabul ve çalışma şartları benimseyen Loca ve Büyük Localarda da aynı Ülküler çerçevesinde Masonluk yapılmaktadır. Özgür Masonlar Büyük Locası Türkiye'de bu ekolün temsilcisi olup, Tanrıya inanç şartı adaylarda sorulmadığından HKEMBL tarafından Gayrımuntazam Kabul edilir. Ayrıca Kadınları Tekris eden Kadın Mason Büyük Locası da ülkemizde çalışmalar yapmaktadır. KMBL ve ÖMBL birbirleriyle tanışıp, çalışmalarına katılabilmektedir. HKEMBL ise bu iki kurum üyeleriyle Masonik olarak tanışmaz, ritüelik çalışma yapmaz.

Muntazam Masonluk açısından Gayrımuntazam sayılanlara bakıldığında Tanrı inancı şart koşulmadığı için Kutsal Kitapları yemin kürsülerinde bulundurmazlar; masonik bağımsızlık şartını aramazlar; kadınları da Masonluğa kabul ederler; hatta kadınlara özgü masonik birimler kurdururlar. 
Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası, adı Büyük Loca bile olsa, bu tür gayrimuntazam birimlerle, temel Masonik İlkelere uymadıkları için masonik açıdan tanışmamaktadır.
Türkiye Büyük Locası üyeleri, Türkiye’deki gayrimuntazam masonik birimlerin toplantılarına katılamazlar ve onlarla masonik temasta bulunamazlar.

Türkiye’de başka Mason kuruluşu var mıdır ?

Muntazam olmayan masonik kuruluşlar vardır. Muntazam Masonluğun temel ilkelerini gözetmeyen ve bu nedenle dünya Muntazam Büyük Localarınca tanınmayan “gayrimuntazam” Masonlar, Türkiye’de ayrı bir gayrimuntazam büyük loca olarak (Özgür Masonlar Büyük Locası adıyla) faaliyet göstermektedir.
Ayrıca, sadece kadınların üye olduğu gayrimuntazam bir Kadın Büyük Locası da vardır. Dünyadaki muntazam Büyük Localar gibi, Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası da bu gibi gayrimuntazam kuruluşlarla masonik temasta bulunamaz ve üyeleri onların toplantılarına katılamaz. Ancak
bu kuruluşların üyeleri ile kişisel dostluk ilişkileri kurulmasını engelleyen bir sınırlama yoktur.

Masonluk yasal bir kuruluş mudur ?

Elbette. Türkiye’de faaliyet gösteren her dernek gibi, Masonluk da tümüyle yasal bir kuruluştur. Mason Dernekleri de, Türkiye Cumhuriyeti makamlarının denetimi altında çalışır. Üyeleri devlet tarafından bilinir. Dernek olarak devletin resmî makamları tarafından yasalara uygun olarak denetlenir. Masonluk, üyelerinin birer iyi vatandaş olarak ülkesinin yasalarına, ilkelerine, kurallarına ve geleneklerine uymasını; vatanına ve milletine sadakat ve şerefle hizmet etmesini zorunlu tutar. Vatanının ve milletinin bağımsızlık ve hürriyetini, dirlik ve düzenini, birlik ve beraberliğini koruması
kutsal görevidir. Her Mason üzerine yemin ettiği bu onurlu görevine içten bağlıdır.

Masonluk gizli bir kuruluş mudur ?

Masonluk gizli değil, sadece üyelerine açık bir kuruluştur. Toplumdaki diğer dernekler ve kulüpler gibi üye olmayanlara kapalıdır. Masonluğun gizli bir topluluk sanılmasının nedenlerinden biri, üyelerinin çok eski zamanlardan bu yana kullandıkları sembolik işaret ve sözlerdir. Eski dönemlerde Masonların mesleki derece ayırımlarını göstermeye yarayan bu gibi işaretler, günümüz Masonluğunda sembolik olarak aynı amaçlar için kullanılmaktadır. Bunlar sadece Mason olanlar tarafından bilinir. Masonluğun tarihi, ülküsü ve ilkeleri gizli değildir. Masonluk, üyelerine, Mason olduklarını açıklamaları ya da gizlemeleri için baskı yapmaz. Üyelerini kendi akıl ve vicdanlarıyla baş başa bırakır. Her üyenin, kendince gerekli
olduğunu düşündüğü hâllerde, kendisinin Mason olduğunu açıklama hürriyeti ve yetkisi vardır. Ancak bir Mason, başka bir üyenin Mason olduğu yolunda bir açıklama yapma yetkisini kendinde görmez. Nasıl ki, herkes sadece kendi vicdan ve düşüncesinden sorumluysa, her Mason da sadece kendi vicdan ve düşüncesinden sorumludur. Dolayısıyla, her Mason, başkalarının vicdan ve düşünce hürriyeti alanına giren konularda açıklamada bulunmayı Mason ahlakının dışında görür ve benimsemez.

Masonluk uluslararası bir kuruluş mudur ?

Hayır, Masonluk uluslararası bir kuruluş değildir. Masonluğun dünyada tek bir yönetim merkezi yoktur ve dünyanın dört bir köşesindeki Masonlar bir merkez tarafından yönetilmezler.
Ancak, Masonluğun ilkeleri evrenseldir. Masonluk, bulunduğu ülkelerde ulusal bir kuruluştur. Masonluk o ülkede faaliyet gösteren bir Büyük Loca tarafından yönetilir. Hiçbir ülkenin Büyük Locası, başka ülkenin Büyük Locasından üstün değildir ve işlerine karışamaz. Uluslararası hukuktaki bağımsız devletler gibi, Büyük Localar birbirleriyle eşittir ve aynı haklara sahiptir. Her ülkenin Büyük Locası bağımsızdır. Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası da, dışta ve içte kendisinden üstün veya eşit hiçbir masonik kuruluşa bağlı değildir.

Masonlukta uluslararası ilişkiler var mıdır ?

Evet, Büyük Localar, tıpkı devletlerin birbirlerini tanımaları ve diplomatik ilişki kurmaları gibi, başka ülkelerde faaliyet gösteren muntazam Büyük Localarla tanışarak, Masonluk konularında bilgi ve görüş alışverişinde bulunurlar. Büyük Locaların birbirleriyle ilişkileri bunun ötesine geçmez.
Aralarında idari veya mali bağlantı veya ast-üst ilişkisi yoktur. Eğer bir Büyük Loca, başka ülkedeki bir Büyük Locayla aynı Masonluk anlayışını benimsiyorsa, iki Büyük Loca’nın karşılıklı iradesi ile tanışırlar. Bu tanışma birinin ötekine egemen olması ve emri altına girmesi anlamını taşımaz. Tanışma, eş ve eşit düzeyde gerçekleşir. Üyeleri birbirlerinin toplantılarına katılma hakkı kazanırlar.

Masonluk bir din midir ?

Masonluk, ne bir dindir, ne de dinsel bir topluluktur. Ancak, dinlerin ortak paydası olan tüm insanlığa yönelik, sevgi, adalet, yardım, şefkat, özveri, inanç, barış gibi erdemleri benimsediğinden dinlerle çelişmez. Masonluk, üyelerinin dinsel inançlarına, kanaat ve fikirlerine saygı göstererek hiç karışmaz. Üyelerinin bir araya gelip çalıştığı localarda hiçbir surette dinsel tartışma yapılmasına müsaade etmez. Çünkü dinsel tartışmaların farklı dinsel inançları olan Kardeşler arasındaki sevgi birliğini ve ahengi bozacağına inanır.

Masonluk, dine karşı mıdır ?

Hayır. Masonluk, karşıtları tarafından gösterilmek istendiğinin aksine, dine karşı değildir. Masonluk, üyelerinin Evrenin Ulu Mimarı adını verdiği Tanrı’ya ve ruhun ölümsüzlüğüne inanmalarını şart koşar. Tanrı’ya inanmayan ateistleri (tanrı tanımazları) hiçbir surette Muntazam Masonlar arasına alınmaz. Çünkü Masonluğun Hakikat’in aranması için temel işlevi olan vicdanın arındırılması ve saflığının korunması için, Tanrı’ya ve ruhun ölümsüzlüğüne
inanmanın şart olduğu ilkesini benimser. Masonlukta Tanrı inancının kanıtı olarak, Kutsal Kitaplar çalışmalar sırasında açık tutulur; yeminler onların üzerine el basılarak yapılır; çalışmalara ve yazışmalara Evrenin Ulu Mimarı’nın adı anılarak başlanır. Üyelerini birbirine bağlayan, Tanrı’ya inanç
ilkesi, Masonluğu evrensel düzeyde bir sevgi ve hoşgörü kurumu yapar.

Masonluk neden dine karşıymış gibi gösterilmek istenmektedir ?

Masonluğun iyi tanınmamasından kaynaklanan yanlış bir görüştür. Tanrı inancı olmayan hiç kimse Muntazam Mason olamaz.


“Evrenin Ulu Mimarı” teriminin anlamı nedir ?

Masonluktaki Evrenin Ulu Mimarı terimi, Masonluğun ayrı bir “tanrısı” olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, Evrenin Ulu Mimarı, bir Masonun inandığı dinde Tanrı nasıl adlandırılıyorsa O’nun ortak sıfatıdır. Dolayısıyla, Evrenin Ulu Mimarı, farklı dinlere mensup Masonları, çeşitli dinlerdeki özel tanrı adları karmaşası olmadan, tek bir isimle inançsal olarak birbirlerine bağlayan ortak bir masonik terimdir.

Masonluk Siyonist veya Yahudi kaynaklı bir kuruluş mudur ?

Hayır. Masonluk asla Siyonist bir kuruluş değildir. Yahudilikle ve Yahudilerle hiçbir ilgisi yoktur. Siyonizm, Masonluğun kuruluşundan çok sonra ortaya çıkmış bir yapılanmadır. Masonik semboller ve alegoriler, yani menkıbeler, Hz. Süleyman tarafından Kudüs’te inşa edilen Mabet’in yapımına ilişkin efsanelere dayandığından, Masonluğa yanlış olarak Yahudi kuruluşu yakıştırması yapılmaktadır. Hiçbir ilgisi yoktur. Nitekim Hıristiyan dünyasında piskoposlar ve rahipler; Yahudi dünyasında hahamlar ve rabbiler, İslam dünyasında şeyhülislam, imam ve diğer ünlü din önderleri arasında Masonlar da vardır.


Masonluk sizden ne beklemektedir ?

Kardeşlik kuruluşumuzun bir üyesi olarak edineceğiniz yükümlülükler, modern bir toplumun üyesi olarak daha önce edindiğiniz yükümlülükler ve üstlenmiş olduğunuz ülkesel, ailesel ve bireysel sorumluluklarınız ile asla çelişmeyecek ve çatışmayacaktır. Aksine Masonluk, çağdaş toplumun bir üyesi olarak taşımakta olduğunuz sosyal ve bireysel yükümlülükleri tekrar etmekte ve vurgulayarak perçinlemektedir. Bu nedenle, Masonluktan geçmişini, bugününü ve geleceğini ve Mason Kardeşliğinin bütün imtiyazlarını sizinle paylaşmasını isterken; ilişkilerin karşılıklı olduğunu ve sizden yükümlülük ve sorumluluklarınızı daha bilinçli bir görev anlayışı ile yerine getirmenizin beklendiğini unutmamalısınız. Daima hatırlamalısınız ki;
- Mason olmak için şu anda gönlünüzde duyduğunuz çağrı bir manevi davettir; kendinizi bu çağrıyı cevapsız bırakma üzüntüsüne düşürmemelisiniz.
- Sizden, ailenize, ülkenize ve Kardeşlik kuruluşumuza daima bağlı olmanız beklenmektedir.
- Vatanseverlik vazgeçilemez bir görevdir. İyi bir yurttaş olarak, ulusunuza, ülkenize ve devletinize karşı hiçbir sadakatsizliğe ve başkaldırıya katılmamalısınız.
- Masonluğun, yalnız Masonlar için değil, bütün insanlık için “Hürriyet, Eşitlik ve Kardeşlik” istediğini unutmayınız. 
- Başkalarının aynı hakları ve hürriyetleri ile çatışmadığı sürece, yaşamak hakkı ve çalışmak hakkı ile düşünce hürriyeti ve vicdan hürriyeti Masonluğun temel ilkeleridir.
- Her Mason, cehaletin, taassubun, zulmün, boş inançların, batılın, tüm akli ve ruhi karanlıkların düşmanıdır.
- Her Mason, dulların, yetimlerin, zayıfların, düşkünlerin yanındadır. Herhangi bir grubun ya da kişinin inançlarına ve yazgılarına keyfi olarak müdahale edilmesi zorbalığının herhangi bir kişi veya kurum tarafından kullanılmasına karşı çıkar.
- Masonlar arasında geliştirilmiş olan alçak gönüllülük, sabır, yardımseverlik, adalet, dayanışma ve nezaket gibi faziletler temiz ve sağlam bir karakterin işaretleridir.

Masonluğun, tam olarak nerede ve nasıl başladığı ile ilgili kesin bilgi yoktur; çeşitli görüşler vardır. Ancak, insanın düşünsel gelişmesine paralel olarak tarihin eski dönemlerinde ortaya çıktığı sanılır. Masonluğun büyümesi ve gelişmesinde çeşitli kültürel, sosyal ve ekonomik öğelerin katkısı olmuştur.
Tanrı’nın insanlara bahşettiği dostluk, birlik ve beraberlik içinde mutlu ve huzurlu bir dünyayı paylaşmak duygusu ve arzusu Masonluğun başlamasındaki önemli etkenlerdendir.
Ortaçağ’da, büyük katedralleri inşa etmek için Avrupa’da localar hâlinde dolaşan Operatif (Amelî) Mason toplulukları vardır. Masonluktaki kardeşlik düşüncesinin ilk plan ve malzemesinin bu işçiler arasında oluştuğu; Masonluğun, Ortaçağ’da taşçı ve duvarcıların kurdukları mesleki dayanışma
birliklerinden doğduğu söylenebilir. Fakat 1717 yılından bu yana, Masonluğun inşa sanatıyla doğrudan bir ilişkisi kalmamıştır. Masonluğun fikrî oluşum ve gelişiminde, Operatif Masonluk yanında, başta Mısır olmak üzere, eski misterlerin ve ezoterik-inisiyatik kuruluşların etkileri olmuştur.
İlk mesleki kardeşlik kuruluşu, Ortaçağ’da Norman istilasından sonra kurulan loncalar zamanından itibaren Britanya’da ortaya çıkmış gibi gözükmektedir. Fakat taşçılar ve duvarcılar genellikle kasabaların dışında iş bulduklarından; bunlar loncalar kurmayıp, belirli bir taş ocağına veya bir yapıya bağlı “loca”lar meydana getirmişlerdir. Bununla beraber, bu locaların maksat ve gayeleri de, loncalarınkine çok benzemekteydi. Bu hedef ve gayeler, işi ve mesleği düzenlemek, mensuplarına yüksek ahlak ve iyi davranış standartları aşılamak ve yeni üyelere meslek bilgileri vermekte toplanıyordu. Beri yandan, meslek ve sanatlarının o zamanki koşulları, bir yerde sürekli çalışmamayı, çeşitli yerlerde iş aramayı gerektirdiğinden,
birbirlerini tanımak için gizli, dâhilî, bâtıni usuller konulmuş bulunuyordu. Bunlar, sadece üyeler arasında bilinen tanışma işaretleri ve kelimelerinden oluşmaktaydı.
Localar, taşçı ve duvarcılara atölye vazifesi görmekteydi ve Masonların yaşadıkları evlerden ayrıydı. Bununla birlikte, loca sadece atölye olmakla kalmıyor, önemli bir sosyal yönü de bulunuyordu. Taşçılar ve duvarcılar öğle yemeklerini burada yiyip; istirahat ediyordu. Locadaki çalışmaların gizli tutulması, mesleki sırlar olarak eskiden beri şart koşulmuştur. Locadaki eğitim ve öğretim de, yazılı olarak kesin ve açık bir şekilde açıklanmayıp, sözlü olarak yapılmıştır. Mevcut olan eski el yazması masonik belgeler, yaklaşık 1400 tarihini taşımaktadır.
Bu belgelerde, loca meselelerinde gizlilik ve sır tutmak ilkeleri yer almaktadır. El yazmalarından, erken dönemlerde bile, localara taşçı ve duvarcı olmayanların da üye alındıkları, zaman geçtikçe, inşa mesleği dışındaki (kabul edilmiş) Masonların arttığı görülmektedir. 17. yüzyılın başlarına kadar çok güçlü olan bu kuruluşlar, inşaat meslek eğitiminin localardan okullara kaymasının yanında, ekonomik nedenlerle inşaatların yavaşlaması ve durması ile eski güçlerini devam ettiremez olmuşlardır. Bunun üzerine kurallarını değiştirerek aralarına meslekten olmayanları da kabul etmeye başlamışlardır.
Böylece kuruluşlar, Spekülatif (Düşünsel) Masonluk denilen fikrî sisteme dönüşmeye başlamıştır. 17. yüzyılın ikinci yarısında localardaki amelî unsurun gittikçe zayıfladığı, düşünsel unsurun kuvvetlendiği, asrın sonlarına doğru da birçok locanın düşünsel bir nitelik kazandığı görülmektedir.

Loca ve Büyük Loca nedir ?

Loca, Operatif (Amelî) Masonlukta, inşaat sahası içinde şantiye binası türü bir mekândı. Loca, planların yapılması, görev ve yetkiler belirlenmesi, aletlerin saklanması ve mesleki eğitim öğretim sosyal amaçlı kullanılırdı. Loca, aynı zamanda, istirahat ve sohbet edilen, yemek yenilen bir sosyal kulüp niteliği de taşıyordu. Fakat Localar sabit ve sürekli değildi; inşaat tamamlanıp şantiye ortadan kalkınca, ya Loca da yok oluyor ya da yeni işyerine taşınıyordu. Günümüzde Loca kelimesi masonik açıdan üç anlamda kullanılmaktadır:

1. Masonların toplandıkları yer, bina, salon;
2. Mason topluluğu, Mason Derneği, Derneğin kolu;
3. Bu topluluğun, derneğin, kolun yaptığı toplantılar.

İkinci ve gerçek anlamıyla Loca, bütün masonik çalışmaların çekirdeğidir. Masonlar Localar hâlinde toplanıp çalışırlar. Locasız Mason ve Masonluk olmaz. Locaların masonik çalışma yaptıkları özel masonik mekânlara Mabet denir. Mabet denilmesinin nedeni, Masonların tüm insanlığın yararı için
inşa etmeye uğraştıkları Ülkü Mabedi için harcadıkları emek ve çalışmalarının kutsal olmasındandır. Masonlukta, düşünce veya el emeğinin ikisi de kutsaldır. Bu bakımdan, Masonlar localar hâlinde Mabetlerde çalışırlar. Locaların başkanlarına Üstad-ı Muhterem, görevlilerine Loca Görevlileri denir.
1717’den bu yana Localar ayrı ayrı ve bağımsız çalışmak yerine, Büyük Loca adıyla, aralarında federatif olarak örgütlenerek merkezî bir otorite kurmak suretiyle bu Büyük Loca’ya bağlanmışlardır. Masonluğun geleneksel uygulamasında, belirli sayıda Muntazam Loca bir araya gelerek Büyük Loca’yı oluşturur. Bu oluşumdan sonra, Masonlar ve Localar, kurdukları Büyük Loca’nın idari, mali ve kazaî yönetim ve denetimi altına girerler. Büyük Locaların Yasama organı Loca delegelerinden oluşan Genel Kurul; Yürütme organı Yönetim Kurulu eşdeğeri Büyük Görevliler Kurulu; Yargı organı Haysiyet Kurullarıdır.
Büyük Locanın seçimle gelen ve geniş masonik yetkilerle donatılan başkanı Büyük Üstat; Büyük Görevliler Kurulu’nun üyeleri Büyük Görevlilerdir. Dünya uygulamasında her ülkede bir muntazam Büyük Loca vardır. Masonluğun yaygın olduğu siyasal federatif idari yapıya sahip geniş ülkelerdeki (ABD, Kanada, Avustralya, vb.) her devlet veya eyalette ayrı birer Büyük Loca veya Bölge Büyük Locası faaliyet gösterir.


İlk Büyük Loca ne zaman ve nerede kurulmuştur? 

1717’de Londra’da kurulmuştur. Londra’da çalışmakta olan dört loca, mesleğin daha iyi bir biçimde düzenlenmesi için merkezî makam ve otorite kurmak konusunda aralarında anlaşmışlar ve kurdukları federatif oluşuma “Büyük Loca” adını vermişlerdir. Önceleri adı Londra Büyük Locası olan
bu yönetim merkezi, daha sonra İngiltere Birleşik Büyük Locası’na dönüşmüştür.
İlk Büyük Loca’nın kuruluşundaki inançsal açıdan çok önemli olan temel ilke, o tarihe kadar İngiltere inanç sistemini temsil eden milli kiliseye sıkıca bağlanmış olan Masonluk mesleğini, belirli bir mezhep ve inanç biçiminden uzak tutmak olmuştur. O zaman konulan bu yasa, bugün de geçerlidir. Masonluk, din farkı gözetmeksizin, Tanrı’ya inanan erkeklere açık bir ahlak ve fazilet öğretisi okulu hâline gelmiştir. Dünyadaki bütün Büyük Locaların ilki olan bu kurum, kuruluşu sırasında sadece Londra ve çevresini kapsamaktan daha fazla bir yetkiye sahip olmamakla birlikte, locaları yönetmekteki sağduyulu kararları ve laik yöntemleri sayesinde İngiltere genelinde söz sahibi olmuş, Masonluk daha sonra bu modele benzer şekilde bütün
dünyaya yayılmıştır.
İlk Büyük Loca’nın kuruluşundan hemen sonra, localar bütünüyle düşünsel bir hüviyet almışlardır. Günümüzde dünyada çalışan Operatif Mason Locaları, İngiltere’deki birkaç istisnai örnek dışında kalmamıştır. İşte, böylece mütevazı bir şekilde 1717’de Londra’da kurulmuş olan Büyük Loca, yalnız bütün İngiltere’de değil; aynı zamanda başka ülkelerde de kısa bir zamanda etkisini duyurmuştur. 1725’te İrlanda, 1736’da İskoçya gibi ülkeler, bu örneğe uyarak, kendi Büyük Localarını kurmuşlar ve bu yeni oluşum kısa zamanda Avrupa, Amerika ve bütün dünyaya hızla yayılmıştır. Bugün, dünyada 190 kadar Büyük Loca bulunmaktadır.

Türkiye’de Masonluk nasıl kurulmuştur ve şimdiki durumu nedir ?

Türkiye’de Masonluğun 250 yılı aşkın, yani dünya Masonluk tarihini yakından izleyen bir geçmişi vardır. İngiltere’de, bugünkü Masonluğun kurulduğu 1717’nin hemen sonrasından, 1721’den itibaren, Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisinde ilk Mason Locaları açılmaya başlamıştır. Bu tarihte İstanbul’da Fransız Masonları tarafından loca kurulup çalıştığı yolunda bilgiler vardır. İlk Mason öncüler arasında Yirmisekiz Mehmet Çelebi’nin oğlu Sait Çelebi, Humbaracı Ahmet Paşa ve İbrahim Müteferrika gibi dönemin aydınlarının adları geçmektedir. 1738 tarihli bir Londra gazetesi “İstanbul, İzmir ve Halep’te Mason Localarının açıldığı ve bunlara çok sayıda Müslüman Türk’ün girdiğini” yazmaktadır. Osmanlı topraklarında adı bilinen ilk loca
1748 yılında Halep’te İngilizler tarafından kurulan “İskenderun Locası”dır. Bu tarihten itibaren, kısa aralıklı yasaklama dönemlerinin dışında, İngiliz, Fransız, Alman, İtalyan, İskoç, İrlandalı, Polonyalı, Romen, Yunan ve İspanyolların İstanbul, İzmir, Manastır, Selanik, Edirne, Lübnan ve Suriye’de açtıkları localara Osmanlı topraklarında bulunan yabancılar ve etnik grupların yanı sıra çok sayıda Müslüman Osmanlı tebaası da üye olmuştur. Tanzimat ve Meşrutiyet kadrolarının önemli bir bölümü Masondur. Üyelerin arasında, padişah (V.Murad), şehzadeler, sadrazamlar, vezirler, şeyhülislamlar, devlet adamları, paşalar, edebiyatçılar, gazeteciler ve diğer aydınlar bulunmaktaydı.
1909 yılında ilk ulusal Büyük Loca kurulmuştur. İlk Büyük Üstat Talat Bey’dir. (Büyük Üstatlığı sona erdikten sonra, Sadrazamlığa getirildiği 3 Şubat 1917’de Paşa unvanını almıştır.) Osmanlı Büyük Locası Cumhuriyet ile birlikte Türkiye Büyük Locası adını almıştır. Osmanlı ve Cumhuriyet
dönemlerinde dünyada ve ülkede yaşanan çalkantılardan etkilenmekle birlikte, günümüze kadar üye sayısını arttıran ve çalışma alanını genişleten Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası; sayısı 250’yi geçen locaları ve 18.000 kadar üyesi ile İstanbul merkez olmak üzere Türkiye’de İstanbul
(Merkez, Kadıköy), Ankara, İzmir (Merkez, Karşıyaka), Bursa, Çorlu, Kocaeli, Çanakkale, Adana, Antalya, Eskişehir, Mersin, Ürgüp, Antakya, Gaziantep, Bodrum, Marmaris, Fethiye, Çeşme, Kuşadası, Ayvalık gibi il ve ilçelerdeki lokallerde çalışmalarını sürdürmektedir. Dünya genelinde 160 kadar Muntazam Büyük Loca ile karşılıklı tanışan Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası dünya çapında saygın bir konuma sahiptir.


Kimler Mason olabilir ?

Masonluğa; hür irade ve rızaları ile Mason olmak isteyen, medeni haklara sahip, yirmi bir yaşını doldurmuş, hür, iyi ahlaklı, namuslu, şerefli, aydın ve Dernekler Yasası’na göre derneğe üye olmaya engeli bulunmayan erkekler üye olabilir.
Bu niteliklerden birini kaybedenler Masonluktan çıkarılır. Ahlaki karakter sağlamlığı en önemli şart olduğundan, toplumdaki şöhreti iyi olmayan, iyi tanınmayan, karakteri sorgulanan kişiler Mason olamazlar. Mason olmaya niyet eden kişinin, öncelikle kendisini yetkinleştirmeye ihtiyaç duyması ve
masonik öğretileri anlayacak düzeyde yetenekli ve kültürlü bir aydın olması gerekir. Ayrıca toplantılara muntazaman devam etme niyeti, isteği, merakı ve zamanı olmalıdır. Mason olmak isteyenler, kendisini ve ailesini geçindirebilecek; ödenti yükümlülüğünü yerine getirebilecek mali güce sahip olmalıdır. 

Mason olmak için hür irade ve rıza neden önemlidir ? Masonik anlayışa göre, bir insanın düşüncede ve eylemde hür iradesi ve rızası bireysel hürriyetinin ölçüsüdür. Masonların, özel anlamlı adı olan Hür Mason kelimesinin günümüzdeki anlamı da zekâ, akıl, irade ve ruh hürriyetidir. Bu nedenle, bir Masonun, Mason olmak için verdiği karar da dahil olmak üzere, tüm hayatı boyunca Mason olarak her türlü düşüncesi ve yaptığı
her hareket onun hür iradesine ve rızasına bağlıdır. Aday, hür düşünen ve davranan hür bir insandır. Bu nedenle, adayın Masonluğa başvurusu gönül rızası ve hür isteği ile olmalıdır.
Hiç kimsenin baskısından etkilenmemiş, gönüllü ve içten bir istekle yapılmış başvuru olmalıdır. Aday, ancak böyle olduğu takdirde, çevresinden yansıyan önyargılardan veya değersiz ve çıkarcı beklentilerden hiç etkilenmeksizin, sadece kendi hür iradesi ve rızasına bağlı olarak Kuruluşumuzun olumlu kararına göre Mason olma arzusuna kavuşabilecektir. Mason olunca, fikir ve vicdan hürriyetinin en aziz imtiyazlarından olduğunu daha iyi anlayacaktır.

M. Remzi Sanver

Masonluğun operatif halden spekülatif hale dönüşmesinin dönüm noktalarından biri, 24 Temmuz 1717 tarihinde, Londra’da çalışmakta olan dört locanın bir araya gelmesi ve merkezî bir otorite altında örgütlenerek dünyada ilk defa bir büyük locayı kurmasıdır. Kurulan örgüte Londra Büyük Locası adı verilmiş ve büyük üstatlığa Anthony Sayer seçilmiştir.

Akla gelen ilk soru bu yeni örgütün ne gibi kurallara tabi olacağıydı. Operatif Masonluk döneminde her loca bağımsız olarak çalışırdı ama tüm locaların ortaklaşa benimsedikleri bir takım geleneksel kurallar vardı. İngiltere Büyük Locası kurulduktan sonra, oturup yeni bir tüzük hazırlamaktansa, Operatif Masonluk dönemine ait belgelere ulaşıp eski gelenek ve kuralların tespitine ve bu sayede bu yeni oluşumun kaide ve tüzüklerinin kaleme alınmasına çalışılmıştır.

Londra Büyük Locası kuruluşundan kısa bir süre sonra adını değiştirmiş ve İngiltere Büyük Locası ismini almıştır. Bu kurum, ele alacağımız tarihî gelişmeler sonucunda bugün, İngiltere Birleşik Büyük Locası ismini taşımaktadır.  Zaten Masonik terminolojide İngiltere Büyük Locası’nın kurulması yeni bir oluşum olarak görülmez ve “revival” yani yeniden canlandırma olarak adlandırılır.  Bu işle görevlendirilen James Anderson, bugün Masonluğun Anderson Anayasası olarak da bilinen “Hür ve Kabul Edilmiş Masonların Eski ve Muhterem Kardeşlik Cemiyetinin Nizamları” başlıklı metni kaleme almıştır. Bu metin üç ana bölümden oluşur. İlk bölüm Masonluk tarihine ayrılmıştır. İkinci bölümün iki kısmı vardır. Bunlardan ilki Hürmasonların yükümlülüklerini düzenler, ikincisi bir localar genel tüzüğüdür. Üçüncü bölümde ise birtakım Masonik şarkılar ve bunların notaları vardır. 1723 senesinde ilk baskısı yapılan Anderson Anayasası’nın ikinci bölümünde yer alan ve Masonun inancına dair şartları ortaya koyan, “Tanrı ve Dine dair” başlıklı birinci madde, kısa bir süre sonra tartışmaların odağı olmuştur.

Evvelâ metnin ne dediğini görelim: “I. Tanrı ve Dine dair Bir Mason, sıfatının gereği, ahlâk yasasına uymak zorundadır; ve eğer Sanat’ı doğru anlıyorsa, hiçbir zaman budala bir tanrıtanımaz ya da dinsiz bir liberten olmaz. Fakat eski zamanlarda Masonlar, her ülkede, o ülkenin ya da ulusun dininden, bu her ne idiyse, olmak yükümlülüğündeydiler; şimdi ise, özel kanıları kendilerine bırakılarak, bütün insanların mutabık oldukları dinden olmaları yeterli görülmektedir; bu da, onları ayırdeden sıfat ve kanaatleri ne olursa olsun, iyi ve doğru, veya onurlu ve dürüst insanlar olmaktır. Böylece Masonluk, aksi takdirde birbirlerinden ebediyen uzakta kalacak kişilerin arasında bir birlik merkezi, hakiki dostluğun kazandırılmasında bir vesile olur.”

Masonluğun kapılarını tanrıya inanmak kaydıyla her dinden insana açan bu ifadeler, Masonluğun içinde ciddi tartışmalara yol açmıştır. Bir taraftan mesleği Hıristiyan geleneğinin bir parçası olarak gören Masonların rahatsızlığı, diğer taraftan Katolik Kilisesi’nin 1738 senesinde yayınladığı “In Eminenti” fermanıyla Masonluğu aforoz etmesi, İngiltere Büyük Locası üzerinde baskı oluşturmuştur. Bu baskının ağırlığı gözardı edilemeyecek bir ölçüye ulaşmış olmalı ki, 1738 senesinde Anderson tarafından yapılan düzeltmelerle bu Anayasa’nın ikinci baskısı yapılmıştır.

Söz konusu madde 1738 Anayasası’nda aşağıdaki biçimde kaleme alınmıştır: “I. Tanrı ve Dine dair Bir Mason, sıfatının gereği, gerçek bir Noaşit olarak ahlâk yasasına uymak zorundadır; ve eğer zenaati doğru anlıyorsa, hiçbir zaman budala bir tanrıtanımaz ya da dinsiz bir liberten olmaz ve vicdanına karşı hareket etmez. Eski zamanlarda Hıristiyan Masonlar, seyahat ettikleri veya çalıştıkları ülkedeki Hıristiyan âdetlerine uymak zorundaydılar. Fakat Masonluk bütün milletlerde, hattâ değişik dinlerde bile bulunduğundan, bugün sadece, (özel kanıları her kardeşin kendisine bırakılarak), bütün insanların mutabık oldukları dine mensup olmakla yükümlüdürler. Bu da, onları ayırdeden isimleri, dinleri veya kanaatleri ne olursa olsun, iyi ve doğru, onurlu ve dürüst insanlar olmaktır. Zira herkesin Nuh’un 3 büyük buyruğunda mutabık olması, locanın harcını korumak için yeterlidir. Böylece Masonluk, onların birliklerinin merkezi ve aksi takdirde birbirlerinden ebediyen uzakta kalacak kişileri uzlaştırmada mutlu bir vasıta olur.” Mesleği Hıristiyan geleneğinin bir parçası olarak görenler, 1738 senesinde yapılan değişiklikle de tatmin olmamışlardır. Bunlar, İngiltere Büyük Locası’nın kuruluşundan sonra bu örgüte katılmayan bir takım localarla birlikte, 1751 senesinde Eski Masonların Büyük Locası –ya da kısaca Eskiler- adı altında kendi büyük localarını kurmuşlar ve 1764 tarihinde, 1738 Anayasası’ndan yararlanarak, Ahiman Rezon adını verdikleri kendi anayasalarını kaleme almışlardır.

Ahiman Rezon koyu Hıristiyani bir metindir ve “Tanrıya ibadet, kilisenin kutsal pederlerine itaat ve onlar tarafından derlenmiş kutsal yazılara inanç” benzeri şartlar içermektedir. Esasen Eskiler, Masonluğun gerçek adetlerini sürdürme iddiasında olup, “Modernler” adını verdikleri İngiltere Büyük Locası’nın yaklaşımlarını geleneksel Masonluktan bir sapma olarak görüyorlardı. İngiliz Masonluğundaki Eskiler-Modernler ayrılığı kalıcı olmamış, iki büyük loca 1813 senesinde birleşerek İngiltere Birleşik Büyük Locası’nı oluşturmuşlardır. Birleşme öncesinde yapılan anlaşma sonucunda, Modernlerin benimsemiş oldukları Anderson Anayasası, bazı maddelerinin gözden geçirilmesi kaydıyla, İngiltere Birleşik Büyük Locası’nın anayasası olarak kabul edilmiştir.

Anderson Anayasası’nın “Tanrı ve Dine dair” maddesi bu çerçevede yeni bir düzeltmeye tabi tutulmuş ve Noaşit olma şartı metinden çıkartılmıştır. 1815 tarihinde kaleme alınan bu metin şöyledir: “I. Tanrı ve Dine dair Bir Mason, sıfatının gereği, ahlâk yasasına uymak zorundadır; ve eğer Sanat’ı doğru anlıyorsa, hiçbir zaman budala bir tanrıtanımaz ya da dinsiz bir liberten olmaz. O, Tanrı’nın insanlar gibi görmediğini, tüm insanlardan daha iyi  Birleşme şartlarından bir diğeri de İngiltere Birleşik Büyük Locası’nın, Eskilerin uygulamakta oldukları ritüelleri kullanmasıydı. Böylece, Eskiler’in kendilerini Modernler’den ayırmak için benimsemiş oldukları Royal Arch derecesi de İngiltere Birleşik Büyük Locası’nın ritüellerine dahil edilmiş oldu. Bugün Royal Arch Nizamı’nın İngiltere Büyük Locası’nın bünyesi içinde üstat derecesinin tamamlayıcısı olarak mevcudiyeti bu tarihî gelişmenin sonucudur. Bu konuya dair daha fazla bilgiyi Ayan (2000) ve Sanver (2001)’de bulmak mümkündür.  anlamak zorundadır. Zira insan dış görünüşe, Tanrı ise kalbe bakar. Bir Mason, bundan dolayı, asla vicdanının emirlerine karşı hareket etmemeye özellikle mecburdur. Bir insanın dini ve ibadet biçimi ne olursa olsun, Masonluktan çıkartılamaz. Yeter ki yerin ve göğün şanlı mimarına inansın ve ahlakın kutsal ödevlerini yerine getirsin. Masonlar, kardeşlik sevgisinin sağlam ve güzel bağı içinde, her inançtan erdemli insanlarla birleşirler; onlara, insanların kusurlarına merhametle bakmaları ve sahip oldukları inancın üstün mükemmelliğini kendi hareketlerinin safiyetiyle göstermeleri öğretilir. Böylece Masonluk, iyi ve doğru insanlar arasında bir birlik merkezi, aksi takdirde birbirlerinden ebediyen uzakta kalacak olanlar arasında dostluğun kurulmasında mutlu bir vasıta olur.” Üzerinde yaşanmış olan bütün tartışmalara rağmen, Anderson Anayasası’nın Hürmasonların yükümlülüklerini düzenleyen kısmı, Masonluğun geleneksel değerlerini tespit eden bir metin olarak, Masonlukta özel bir yere sahiptir. Spekülatif Masonluğun doğuş yıllarında, yeryüzündeki bütün büyük localar, hepsi, ifadesini Anderson Anayasası’na riayette bulan geleneksel Masonluk anlayışı çerçevesinde çalışmışlardır. Gerçi “Anderson Anayasası’na riayet” ifadesiyle neyin kastedildiği çok açık değildir ama bütün bu büyük locaların yaklaşımları birbirine yakın olmuştur. En azından hiçbirinin Masonluğu uygulayış biçimi, bir diğerini rahatsız etmemiştir. Ta ki 1877 senesine kadar...

O yıl, Fransa’daki büyük loca olan Fransa Büyük Doğusu (Grand Orient de France), tanrıya inanç şartının vicdan özgürlüğüyle çeliştiği gerekçesiyle, Evrenin Ulu Mimarı kavramını ritüel ve tüzüklerinden çıkartır. İngiltere Birleşik Büyük Locası bu durumu kabul edilemez bulur ve Fransa Büyük Doğusu ile olan ilişkilerini keser. Geleneksel Masonluk anlayışını savunan diğer büyük localar da bu kararı takip ederler. Bu gelişme Masonluktaki ilk önemli kalıcı ayrılıktır. Fransa Büyük Doğusu’nun İngiltere Birleşik Büyük Locası tarafından dışlanmasıyla birlikte Fransa’da geleneksel ilkeleri benimseyen yeni bir büyük loca elbette ki kurulmuştur. Ne var ki bu olaydan sonra, “Masonluğun geleneksel ilkelerinin günün şartlarına göre yorumlanması” fikri yaygınlaşmış ve Masonluk varolduğu her yerde geleneksel ilkelere riayet eden ve etmeyen olarak ikiye ayrılmıştır. Bu ayrılık geleneksel Masonluğun inanca dair tavrıyla başlamışsa da, bununla sınırlı kalmamış ve kadınların Masonluğa alınmaması, Mason örgütlerinin din ve siyaset tartışmalarının dışında kalmaları gibi konulara da yayılmıştır. Burada dikkati çeken bir husus, geleneksel çizgiden ayrılan bazı büyük locaların bile Anderson Anayasası’nı benimseme iddiasını sürdürmeleridir. Sadece, bu metni artık başka biçimde –kendi ifadeleriyle günün şartlarına uygun olarak- yorumladıklarını söylemektedirler. Dolayısıyla, ister geleneksel çizgiyi benimsesin, isterse de bu çizgiden ayrılmış olsun, birçok büyük loca için “Anderson Anayasası’nı benimsemek” ortak bir tavırdır. Aralarındaki farkı yaratan, bu ifadeden ne anladıklarıdır. Anderson Anayasası’nın içerdiği mesaja dair farklı yorumların varlığı çok doğaldır. Zira, Hürmasonların yükümlülüklerini düzenleyen kısmı muğlak ifadeler içermektedir. Üstelik birbirinden çok farklı konuları ele aldığından, içerdiği ifadelerin önem sırası da açık değildir. Aynı metin, bir yandan Masonun sahip olması gereken inanç hakkında söz söylerken, diğer yandan loca toplantılarından sonra geç saatlere kadar içki içilmemesi gerektiği gibi konulara bile değinmektedir. Bu kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan, üstelik de muğlak ifadeler içeren bir metne, tarihin akışı içerisinde çok farklı yorumlar getirilmiş olmasında şaşılacak bir şey yoktur. Ne var ki bu farklı yorumlar birbiriyle uzlaşamayacak uygulamalara yol açmış ve neticede geleneksel Masonluğu benimseyen büyük localar, “Anderson Anayasası’nı benimsemek” ifadesinin ne manaya geldiğini, yoruma imkân tanımayan bir kesinlikle ortaya koyma yolunu seçmişlerdir. Bu yaklaşımın ilk ve en önemli örneği, İngiltere Birleşik Büyük Locası’nın 4 Eylül 1929 tarihinde yayınladığı “Büyük Locaların Tanınması için Temel İlkeler” beyannamesidir. Bu beyanname, Masonluğun temel ilkelerinin İngiltere Birleşik Büyük Locası’nın penceresinden ilanıdır. Esasen, İngiltere Birleşik Büyük Locası’nın 1929 beyannamesiyle yaptığı, Anderson Anayasası’nın içerdiği çeşitli ifadeler arasında hangilerinin geleneksel Masonluğun temel değerlerini temsil ettiğini ön plana çıkartmak ve kurum olarak “Anderson Anayasası’na riayet etmek” ifadesinden ne anladığını açık biçimde ortaya koymaktır.

1929 Beyannamesi’nin maddeleri şunlardır:

1. Menşe intizamı, yani bir büyük locanın tanınmış bir büyük loca tarafından yahut en az üç kökeni muntazam locanın bir araya gelmesiyle, usulüne uygun biçimde kurulmuş olması.

2. Evrenin Ulu Mimarı’na ve onun vahyedilmiş iradesine inancın üyeliğe kabul için temel nitelik olması.

3. Tekris edilenlerin, yeminlerini açık olan “Kutsal Kanunun Kitabı” üzerine etmeleri ve böylece vicdanlarını yukarıdan gelen vahiyle bağladıklarını göstermeleri.

4. Büyük locanın ve locaların üyelerinin yalnızca erkeklerden oluşması ve kadınları üye kabul eden localar ya da oluşumlarla hiçbir şekilde Masonik ilişki kurulmaması.

5. Büyük locanın kendi kontrolü altındaki localar üzerinde hükümranlığa sahip olması, yani jüridiksiyonu altındaki sembolik dereceler (çırak, kalfa ve üstat) üzerinde tek ve tartışmasız bir otoriteye sahip olan sorumlu, bağımsız ve kendi kendini idare eden bir kurum olması; bu otoritenin bir Yüksek Şura’ya veya bu dereceleri kontrol etmek ya da gözetmek iddiasında olan herhangi bir güce bağlı olmaması ya da bunlarla paylaşılmaması.

6. Hürmasonluğun üç büyük nurunun (Kutsal Kanunun Kitabı, Gönye ve Pergel) büyük loca ya da ona bağlı locaların çalışmaları esnasında açık bulundurulmaları - bunlar arasında Kutsal Kanunun Kitabı başta gelir.

7. Loca içinde siyaset ve din tartışılmasının kesinlikle men edilmesi.

8. Mesleğin eski Landmarklarına, örf ve âdetlerine sıkı bir şekilde riayet edilmesi.

İngiltere Birleşik Büyük Locası, 1929 senesinden sonra, Masonluğun temel ilkelerine dair başka beyannameler de yayınlamıştır. Bunlardan başlıcaları, 1938 ve 1949 senelerinde yayınlanan “Mesleğin Hedef ve İlişkileri”, 1984 senesinde yayınlanan “Masonluk Nedir?”, 1985 senesinde yayınlanan “Masonluk ve Din”, 1989 senesinde yayınlanan “Hürmasonluğun Dış İlişkileri: İngiltere Birleşik Büyük Locası’nın diğer Masonik örgütlerle olan ilişkileri” başlıklı beyannamelerdir. 1989 tarihli bu beyanname, 1929 tarihli beyannameyle aynı hususları ele almakta, diğer yandan Mason olacaklarda aranan inanç şartlarına ciddi değişiklikler getirmektedir. 1989 beyannamesi vahiy kavramını hiçbir surette dile getirmemekte; Mason olacakların bir yüce varlığa inanmaları ve yeminlerini de Kutsal Kanunun Kitabı üzerine etmeleri gerektiğini söylemekle yetinmektedir. Ayrıca, 1929 beyannamesinde var olan, “Kutsal Kanun Kitabı’nın gönye ve pergelin önünde geldiği” ifadesi de burada kaldırılmıştır.

1989 beyannamesinin sekiz maddesi aşağıdaki gibidir:

1. Bir büyük locanın muntazam bir büyük loca tarafından ya da intizamları muntazam bir büyük loca tarafından tespit edilmiş en az üç locanın bir araya gelmesiyle kurulmuş olması.

2. Büyük locanın bağımsız ve kendi kontrolü altındaki localar üzerinde mutlak otoriteye sahip olması; sembolik dereceleri idare etme yetkisine tek başına sahip olup, bunu herhangi bir diğer Masonik örgüt ile paylaşmaması.

3. Jüridiksiyonu altındaki Masonların erkek olmaları ve kadınları kabul eden localarla hiçbir Masonik temasta bulunulmaması.

4. Jüridiksiyonu altındaki Masonların bir yüce varlığa inanmaları.

5. Jüridiksiyonu altındaki Masonların yeminlerini Kutsal Kanunun Kitabı (yani İncil) ya da kendilerince kutsal addedilen kitap üzerine etmeleri.

6. Hürmasonluğun üç büyük nurunun (Kutsal Kanunun Kitabı, gönye ve pergel) büyük locaya bağlı locaların çalışmaları esnasında açık bulundurulması.

7. Localar içinde dinî ve siyasi tartışmalara yer verilmemesi.

8. Masonluğun eski nizamlarına (“eski Landmarklara”) ve mesleğin örf ve âdetlerine büyük loca ve kendisine bağlı localar tarafından riayet edilmesi.

İfadesini 1989 beyannamesinde bulan Masonluk ilkeleri, geleneksel Masonluğun değerlerini günümüze taşımaktadır. Bu beyannamenin İngiltere Birleşik Büyük Locası tarafından yayınlanmış olması, geleneksel Masonluğun değerlerini bu büyük locanın belirlediği anlamına gelmez. Neticede Spekülatif Masonluk, bir meslek örgütü olan Operatif Mason localarının, çeşitli inisiyatik kurumlardan gelen aydınlarla karşılaşmasının bir ürünüdür. Buna paralel olarak, Masonluğun kurumsal kimliği, değerleri, hedefleri ve yöntemleri, Masonluğun mesleki ve inisiyatik geleneğinin birlikteliğinden oluşmaktadır. 1989 beyannamesinde ifade edilen ilkeler, Masonluk kültürünün yapıtaşı olan bu iki geleneğin temel unsurlarının korunmasına yöneliktir. 1989 beyannamesinin atıfta bulunduğu ve Masonluk kültürünün temel unsurlarından bir tanesi olan Landmark kavramını da bu perspektiften görmekte fayda vardır. Landmark sözcüğü, bütün dünyada, Masonik literatüre İngilizce dilindeki biçimiyle girmiştir. Landmark, inşaatçılık mesleğinin en eski geçmişinden bu yana var olan bir kavram olup üzerine yapı yapılacak bir alanın sınırlarını belirlemek için yerleştirilmiş arazi işaretleri anlamına gelmektedir. Taşlar, kazıklar, kireçle çizilmiş çizgiler ya da doğal işaretler “landmark” olarak değerlendirilebilir. Sembolizmasını inşaatçılık mesleğinden alan Hürmasonluk da ilgi alanını, varlığının sınırlarını, kendisine ait olan ile olmayanın ara çizgisini belirleyici kavramları tanımlamak için inşaatçılık geleneğinden gelen “landmark” tabirini kullanmıştır. Landmark kavramının Spekülatif Masonluk’ta ortaya çıkışı Anderson Anayasası’yladır. Söz konusu Anayasanın Genel Kurallar’ı belirleyen bölümünün 34. maddesinde, Eski Yükümlülüklere bağlı olarak “The old landmarks will be carefully preserved” yani “eski landmarklar, dikkatle korunacak” ifadesi yer alır. Bu kavrama İngiltere Birleşik Büyük Locası’nın 1929 ve 1989 tarihli beyannamelerinde de yer verilmiştir. Diğer yandan, ne Anderson Anayasası’nda ne de İngiltere Birleşik Büyük Locası’nın herhangi bir beyannamesinde, Landmarklar’ı listelemek yoluna gidilmemiştir. Buna mukabil, Amerika Birleşik Devletleri’nde, bilhassa 19. yüzyılda, çeşitli Landmark listeleri üretilmiştir. Bunlar arasında en meşhuru Albert Mackey’in 25 maddelik listesi olmakla birlikte, elliyi aşkın madde içeren listeler de vardır. Bu listelerdeki bazı maddeler üzerinde mutabakat sağlanmadığı gibi, birçok Büyük Loca, Landmarkları, Masonluğun başlangıcı bilinmeyecek kadar eski ve değiştirilmeleri halinde Masonluğun Masonluk olmaktan çıkacağı uygulamalar olarak tanımlamış ama bunların açıklanması, listelenmesi fikrine kategorik olarak karşı çıkmıştır. Bu karşı çıkışı çok güzel özetleyen bir ifadeyi, Iowa Büyük Locası Kütüphanecisi C.C. Hunt dile getirmiştir: “Landmarklar, ilke olarak açık, ayrıntı olarak müphemdir. Bunları tanımlamak temel özelliklerini yok eder.” 55 Bu vesileyle, Anderson Anayasası’nın metni üzerindeki tartışmaların 1815 senesinde son bulduğunu, bundan sonra bir daha metin üzerinde kalem oynatılmadığını tespit etmekte fayda vardır. 1815’ten sonra geleneksel Masonluğun ilkeleri, Mason kuruluşlarının yayınladıkları beyannamelerle ortaya konmuştur. Bu beyannameler daima Anderson Anayasası’na atıfla kaleme alınmış ve Anayasa’nın bir nevi yorumu olma özelliğini taşımışlardır. Böylece Anderson Anayasası’nın kendisi bir Masonik hukuk metni olmaktan çıkmış, Masonik hukuk metinlerine mesnet oluşturan bir tarihi belge, bir temel kaynak haline dönüşmüştür. Bu sağlıklı bir durumdur. Zira bir taraftan Anayasa üzerindeki sancılı tartışmalar sona ermiş ve metne değişmez bir hüviyet kazandırılmış, diğer taraftan bu değişmez metne yeni yorumlar getirmek imkanına sahip olmakla Masonluğun donup kalmasının önü kesilmiştir. Böylece gelenek ve çağa uyum gibi ilk bakışta birbiriyle çelişen iki kavram, Masonluk kültürünün iki temel unsuru haline gelmiştir.

Bilimin bağnazlığı üzerine bir örnekleme yapmazsam söylediklerim havada kalacak gibi. Üstelik bunu bildik bir isim üzerinden yapmalıyım.

Albert Einstein, Fizik konusunda deha olarak kabul edilir. Bugün neredeyse deha ve bilim konularında simge haline gelmiştir. Nobel ödüllü bilim insanıdır. Peki size sorsam Nobel ödülünü hangi çalışmasıyla kazandı? 

Hayır, Genel Görelilik Kuramı ile değil!

Einstein’ın Nobel alan çalışması Fotoelektrik Etki üzerinedir.

Benim anlatacağım ise başka bir durum. Bugün bize bilim adına örnek kişi olarak verilen Einstein’ın bu davranışı pek çok bilim insanında da belirmeye başladı. Buna göre Einstein matematik ve fizik dehasıydı. Evreni tamamıyla çözmüş, hatta formüle etmişti. Çalışması kesindi. İspatlamıştı. Evren sabitti. 

Oysa bir rahip aynı zamanda astronom olan Georges Lemaître, Hubble’ın gözlemlerini inceleyerek kızıla kaymayı fark etmiş ve evrenin genişlediğini ileri sürmüştü. Üstelik 1927’de küçük bir dergide ve Fransızca bu buluşunu yayımlamıştı. 

Bir bilimsel konferansta Einstein’a ulaşmaya çalıştı. Ne münasebet, bir rahip koca Einstein’a bilim anlatacak, fikirlerinin doğru olamayabileceğini söyleyecekti öyle mi? Einstein önce kabul etmedi. Lemaître onu bir parkta bankta otururken yakaladı, kısa bir sürede fikirlerini, sebeplerini açıkladı. 

Haklıydı!

Einstein en azından yanlışında ısrar etmeyerek çalışmalarını gözden geçirdi. Bu seferde yine aynı matematik ve fizik formüllerini kullanarak evrenin genişlediğini ispatlamıştı!

O zaman her şeyi bilemeyebileceğimizi, bildiğimizi sandığımız kısmın belki de okyanusta bir damla olduğunu kabul ederek yeni fikir ve olasılıklara açık olmak gerekmez mi? 

Bilim yapıyor olsak da, din üzerine çalışıyor ve imanımız tam olsa da…

14 Şubat 1990 yılında Güneş Sistemimizin uzak sınırlarını keşfetmek için gönderilen ve yıllardır yolculuk yapan Voyager uzay aracı 6 milyar kilometre uzakta Satürn’ü geçerken Dünya’ya dönerek Satürn halkaları arasından Dünya’nın son bir fotoğrafını çekmiş, bu görüntü “Soluk mavi nokta” olarak adlandırılmıştır. Meşhur Astronom Carl Sagan bu görüntü üzerin şunları söylemiştir:

“Şu noktaya tekrar bakın. Orası evimiz. O biziz. Sevdiğiniz ve tanıdığınız, adını duyduğunuz, yaşayan ve ölmüş olan herkes onun üzerinde bulunuyor. Tüm neşemizin ve kederimizin toplamı, binlerce birbirini yalanlayan din, ideoloji ve iktisat öğretisi; insanlık tarihi boyunca yaşayan her avcı ve toplayıcı, her kahraman ve korkak, her medeniyet kurucusu ve yıkıcısı, her kral ve çiftçi, her aşık çift, her anne ve baba, umut dolu çocuk, mucit, kâşif, ahlak hocası, yoz siyasetçi, her süperstar, her “yüce önder”, her aziz ve günahkâr onun üzerinde – bir günışığı huzmesinin üzerinde asılı duran o toz zerresinde.

Evrenin sonsuzluğu karşısında dünya çok küçük bir sahne. Bütün o generaller ve imparatorlar tarafından akıtılan kan nehirlerini düşünün, kazandıkları zaferle bir toz tanesinin bir anlık efendisi oldular. O zerrenin bir köşesinde oturanların başka bir köşesinden gelen ve kendilerine benzeyen başkaları tarafından uğradığı bitmez tükenmez eziyetleri düşünün, ne çok yanılgıya düştüler, birbirlerini öldürmek için ne kadar hevesliydiler, birbirlerinden ne kadar çok nefret ediyorlardı.

Böbürlenmelerimiz, kendimize atfettiğimiz önem, evrende ayrıcalıklı bir konumumuz olduğu hakkındaki hezeyanımız, hepsi bu soluk ışık noktası tarafından yıkılıyor. Gezegenimiz, onu saran uzayın karanlığı içinde yalnız bir toz zerresi. Bu muazzam boşluk içindeki kaybolmuşluğumuzda, bizi bizden kurtarmak için yardım etmeye gelecek kimse yok.

Dünya, üzerinde hayat barındırdığını bildiğimiz tek gezegen. En azından yakın gelecekte, gidebileceğimiz başka yer yok. Ziyaret edebiliriz, ama henüz yerleşemeyiz. Beğenin veya beğenmeyin, şu anda Dünya sığınabileceğimiz tek yer.

Gökbilimin mütevazılaştırıcı ve kişilik kazandıran bir deneyim olduğu söylenir. Belki de insanın kibrinin ne kadar aptalca olduğunu bundan daha iyi gösteren bir fotoğraf yoktur. Bence, birbirimize daha iyi davranma sorumluluğumuzu vurguluyor ve bu mavi noktaya, biricik yuvamıza…”

(HERMIT_AP'nin BURSA'DA MASONLUK KİTABINDAN ALINTI)

Dionysos İşçilerinden bahsetmiştik. Doğanın döngüsünü işleyen pek çok Mister (Gizem) anlatısı Ezoterizm ve dahi Masonlukta da uzun yıllar çalışma konusu olmuştur. Attis’ten Mitra’ya, Apollon’dan Prometheus’a topraklarımızda da bir zamanlar inanılmış; bugünse sadece mitolojik olarak görülen sembolik anlatımlar halen ilginçliğini korumaktadır. İnsanlığın ortak bilincinin şekillenmesinde etken olan bu düşünsel gelişim aynı zamanda Operatif olarak da takip edilebilir. Avrupa’daki Kompanyonaj ya da Guild sistemlerinin benzeri Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Ahi Teşkilatı ile bizim kültürümüzde de var olmuştur. Tasavvufi bir yaklaşımı olan bu Teşkilat, Hz. Ali ile Hz. Muhammed arasında yaşandığı düşünülen Kırklar Cemi alegorik anlatımından kök alan Musahiblik ve Şed Bağlama töreni ile kendisine sembolik anlatım noktaları seçmiştir. Ahi düzenine kabul için bir tören yapıldığı ve Şed Bağlandığı bilinmektedir. Aynı zamanda Ahiliğin üç kapı üçer de makamdan dokuz derecesi vardır. Yiğit, Yamak, Çırak; Kalfa, Usta, Ahi; Halife, Şeyh, Şeyhül Meşayıh.

Aynı zamanda On iki imamla ilişkilendirilen 12 ilkesi vardır: Dürüstlük, Dayanışma ve Kardeşlik, Yardımlaşma, Adalet ve Hakkaniyet, Çalışkanlık ve Üretkenlik, Hoşgörü ve Saygı, Ahde Vefa ve Sadakat.

Osmangazi’nin hocası ve kayınpederi Şeyh Edebali’de bir Ahi Şeyhidir. Tasavvuftaki Seyr-i Süluk’taki Süluk, Meslek ile aynı kökten gelir. Meslek erbabı, loncalar halinde teşkilatlanmış ve her bir mesleğin piri tarafından yönetilir vaziyettedir. Meslekle ilgili sırlar öğretilirken aynı zamanda tasavvufta yolculuğu da paralel yürümektedir.

Taş ustalarının piri Hacı Bayram-ı Veli 1300’lerin sonunda söylediği şu sözleri duymamız lazım:

“Şakirdleri taş yonarlar, yonup üstada sunarlar

Çalabın adın anarlar, ol taşın her paresinde”

Benim inanç ve kültürlerin birbiri üzerine kurulduğu, birbirinin dönüşüm ürünü olduğu fikrimi doğrularcasına Ankara’daki Hacı Bayram Cami’de hemen yanında bulunan eski Agustus Tapınağının taşlarını devşirmiş ve kullanmıştır.

Uzun lafın kısası, topraklarımız düşünsel ve inançsal temeli sağlam bir Zanaat altyapısına zaten sahiptir.

Osmanlı topraklarında da 1721 gibi erken tarihlere kadar Mason localarının toplandığı söylenir. Galata civarında çalıştığı ifade edilen bir loca belgelenmemiş olsa da en erken örnek olarak karşımıza çıkar. Levant bölgesinde ticaret sebebiyle bulunan Alexander Drummond İskoçya Büyük Locası tarafından bölgede görevlendirilmiş, hatıratında 1738’de İstanbul, İzmir ve Halep’te çalışan locaların varlığını bildirmiştir. Belgeleriyle kayıtlı, beratıyla takip edilebilen ilk loca ise yine kendisi tarafından 3 Şubat 1748 tarihinde kurulan ve İstanbul’da çalışan bir loca olup İskoçya Büyük Locası kayıtlarında İskoçya dışında kurulmuş ilk loca olarak görünmektedir. Drummond zaten Bölge Büyük Locası Büyük Üstadı (1747) ilan edilmiş, bu faaliyetlere o sebeple girişmişti.

Bu dönemde ağırlıklı olarak çalışan localar yabancı Obediyanslara (Büyük Loca) bağlı ve gayrimüslim Osmanlı tebaası veya ticaret için Levant denilen Akdeniz bölgesine gelen tüccarlardan matrikülü oluşan localardı. Osmanlı döneminde 1826’da II. Mahmut Yeniçeri Ocağı ile birlikte bağlı bulundukları Bektaşi Tekkelerini de kapatmış, bir görülen Mason Locaları da birlikte yasaklanmıştı. Bunda Bektaşi ve Mevlevi Tekkelerinin ayinlerine gayrimüslimlerin bile katılmasına izin vermesi sebebiyle aynı kitle üzerinde etkin olmalarının etkisi olduğu kanaatindeyim. Ancak Kırım Savaşı sonrası İstanbul’a gelenlerle yeniden çalışmaların hız kazandığı, Balkanlarda ise artık kapanmış olan Bektaşi Tekkelerinin bu sefer Mason Localarını buluşma amacıyla etkin kullandığını görmekteyiz. Bu sebeple sonradan oluşacak Maşrık-ı Azam (Büyük Doğu) ilk Büyük Üstadı Talat Paşa, İkinci Büyük Üstat Mehmet Ali Erel Baba ve Dördüncü Büyük Üstat Rıza Tevfik aynı zamanda Bektaşi kimlikleriyle de bilinen kişilerdi. Zaten bu sebeplerle sembolizmada ortaya çıkan benzerlikler pek çok çalışmaya konu olmuştur.

Bir adım geriye gidersek Paris’te Büyükelçi olarak görev yaparken Avrupa hayatı ile ilgili sefaretname notlarına yazdıklarıyla meşhur 28 Mehmet Çelebi oğlu ile birlikte Fransa’da Masonluğa girdiği ve Mason olduğu bilinen ilk Osmanlı olmuştur. Birlikte Osmanlı ve İslam eserlerini basmak üzere kurdukları ilk matbaa ile meşhur olan İbrahim Müteferrika, Osmanlı ordusunun ıslahı için gelip Humbaracı Ahmet Paşa adını alan Claude Alexandre Comte de Bonneval yine Mason olduğu iddia olunan kişilerdir.

1856 yılında ilginç bir olay yaşanır. İngiliz ordusundan Yüzbaşı Atkinson isminde birisi İrlanda Büyük Locasından aldığını söylediği yetkiyle Ionia, Anatolia ve Bizansio isimli üç loca kurar, para toplayarak buraya çok sayıda kişiyi tekris eder. Hatta bu locaları birleştirerek 1857 yılında Türkiye Büyük Locası ve hatta felsefi dereceler için bir de Şapitr kurar. Ancak 28 Şubat 1859 yılında Louis Mayer tarafından bu locaların düzensizliği ve Yüzbaşı Atkinson’un maddi fayda sağladığı ortaya çıkınca bu adımlar erken son bulur.

Sonraki adım olarak 1861 yılında Eski ve Kabul Edilmiş İskoç Riti Yüksek Şûrası, Kadim ve Makbul İskoç Riti Şûray-ı Âlî-i Osmanî Osmanlı ve bağlı devletlerini kapsamak üzere oluşturulur. Kurucuları hakkında çok detaylı bilgi olmamakla birlikte ilk Hâkim Büyük Amirin Mısırlı Prens Halim Paşa olduğu ve 1869’da Charleston’da toplanan Yüksek Şûralar tarafından kabul edilip onaylandığı mevcut bilgilerdendir. Ancak pek faal olamamış ve uzun süre uykuda kalmıştır.

Uzun aradan sonra 3 Mart 1909’da Yüksek Şûra’nın uyandırılma çalışmaları hayata geçerek Prens Aziz Hasan Paşa usule uygun olarak sırasıyla Mehmet Talat, Cavit Bey, Rahmi bey, Midhat Şükrü, Dr. Rıza Tevfik, Nesim Mazliah, Michel Noradoungyan, David J. Kohen, Osman Adil, Asım bey, Mehmed Arif, Mehmet Fuat Hulusi ve Galip beyleri 33 dereceye yükselttiler. 18 Mart 1909’da Hüseyin Cahit Yalçın, Osman Talat, Galip Paşa; 20 Mart 1909’da Sarım Kibar, Sabri Kâtipzade, Emanuelle Carosso; 3 Eylül 1909’da Dr. Miralay Mehmet Ali ve 3 Kasım 1909’da Faik Süleyman Paşa Eski ve Kabul Edilmiş İskoç Riti’nin 33. Derecesine yükseltildiler.

13 Temmuz 1909 günü David J. Kohen’in Galata Noradounghyan Handaki iş yerinde Maşrık-ı Azam’ın kurulabilmesi için kardeşlere çağrı yapıldı. Yeter sayı oluşmayınca 1 Ağustos 1909 Tarihinde Haçopulos Pasajında yeni bir buluşma için tüm obediyanslardan kardeşlere çağrı yapıldı. Yüksek Şûra’nın kurduğu Vatan, Muhiban-ı Hürriyet, Vefâ ve Şafak Localarıyla birlikte Mısır Obediyansından Resne ve Uhuvvet-i Osmâniyye ile Fransız Obediyansı bağlısı La Renaissance’dan ayrılan bazı kardeşlerin oluşturduğu Terakki ve İttihat Muhipleri adlı locada beratını Yüksek Şûradan almış olarak yerini almış, loca sayısı yediye çıkmıştı. 29 kardeş toplantıda hazır bulundu ve Maşrık-ı Âzam-ı Osmânî kurulmuş oldu.

Bu toplantıda hazır bulunanlar şöyleydi:

Seçilen görevliler ise şu listede verildiği şekildeydi:

Büyük Üstad (Üstad-ı Azam)                             Mehmet Talât (Talât Paşa)

Üstad Yardımcısı                                              Miralay Galip

Birinci Nazır                                                      Dr. Mehmet Ali

Birinci Nazır Yardımcısı                                   Eduardo Denari

İkinci Nazır                                                      Ecz. Osman Fehmi

İkinci Nazır Yardımcısı                                    Nadra Moudron

Hatip                                                                Dr. Rıza Tevfik

Hatip Yardımcısı                                              Michel Noradounghyan

Kâtip                                                                Av. Osman Talât

Kâtip Yardımcıları                                           Solon E. Casanova, Fevzi

                                                                        Menahem, Errera Dario

Hasenat                                                            Sarım Kibar

Hasenat. Yardımcısı                                       Dr. İlyas Mondiano

Hazine                                                            Dr. Jak Suhami

Birinci Muhakkik                                               Nail Reşit

İkinci Muhakkik                                                Dr. Bohur Kamhi

Üçüncü Muhakkik                                            Victor Algrante

Dördüncü Muhakkik                                      Tevfik Bey (Gazeteci)

Birinci Teşrifatçı                                            Raffaello Ricci

İkinci Teşrifatçı                                             Diran Kelekyan

Üçüncü Teşrifatçı                                          Av. Osman Saip

1909 yılından günümüze kadar Büyük Üstatlar ise aşağıda verildiği gibidir:

1. Mehmet Talat Paşa (1909-1910)
2. Faik Süleyman Paşa (1910-1912) (1915-1916)
3. Mehmet Ali Erel Baba (1912-1915)
4. Mehmet Cavid Bey (1916-1918)
5. Rıza Tevfik Bölükbaşı (1918-1919)
6. Fuat Halis Demirelli (1918-1921)
7. Besim Ömer Akalın (1921-1924)
8. Mehmet Servet Yesari (1924-1927)
9. Fikret Takiyeddin Onuralp (1925-1927)
10. Mustafa Edip Servet Tör (1927-1930)
11. Mim Kemal Öke (1930-1932)
12. Mustafa Hakkı Nalçacı (1932-1933) (1951-1953)
13. Muhittin Osman Omay (1933-1936)
14. Fethi Erden (1953-1955)
15. Ahmet Salih Korur (1955-1960)
16. Kemalettin Apak (1960-1962)
17. Ekrem Tok (1962-1965)
18. Enver Necdet Egeran (1965)
19. Hayrullah Örs (1965-1973)
20. Nafiz Z. Ekemen (1973-1979)
21. Halit İ. Arpaç (1980-1981)
22. Şekûr Ökten (1981-1986)
23. Cavit Yenicioğlu (1986-1988)
24. Orhan Alsaç (1988-1991)
25. Suha Tuğrul Aksoy (1991)
26. Can Arpaç (1992-1996)
27. Tunç Timurkan (1996-1998)
28. Sahir Talat Akev (1998-2000)
29. Demir Savaşçın (2000-2003)
30. Kaya Paşakay (2003-2005)
31. Asım Akin (2005-2007)
32. Salih Evcilerli (2007-2010)
33. Remzi Sanver (2010-2013)
34. Ömer Köker (2013-2017)
35. Bülent Akkan (2017-2021)
36. Rint Akyüz (2021-2023)
37. Remzi Sanver (2023- Devam Ediyor)

Türkiye Büyük Locası eski adı Polonya Sokak olarak bilinen Nûr-u Ziya Sokak 25 numaradaki binasına 1929 yılında taşınarak o günden bu yana çalışmalarını geliştirerek ve ülke çapına Nûru yayarak devam etmektedir.

Aslında özet tarihçemizin önemli başlıklarını vermiş oldum, detaylı halleri Büyük Locamız dokümanları ve kaynakçada verilen eserlerde incelenebilir. Ancak bahsetmeden geçilmemesi gereken iki olay daha kaldı. Bunlardan biri, 1930’lu yıllarda Dünya’da Faşizm rüzgarları esmeye başlamış; şovenist milliyetçi söylemler gündelik hayata ve politikalara hâkim olmuştu. Bu kapsamda kendisi de Mason olmak isteyen ancak kabul görmeyen Mahmut Esat Bozkurt (eski bakan) ve arkadaşlarının başı çektiği bir grup Masonluğu beynelmilel (uluslararası) bir yapı olarak lanse ederek, kökü dışarıda bir yapı olarak antimasonik propagandanın konusu etti.  Atatürk’e yoğun baskılar yapmakta ve Mason Localarının kapatılmasını istemekteydiler. Gelişmeleri yakinen takip eden ve İçişleri Bakanlığı da yapan Şükrü Kaya kardeşin de yönlendirmeleriyle, Masonluk kapatılma tehditlerini bertaraf etmek için mal varlığını Halkevlerine devrederek kendini kapattığını ilan etmiş ve Masonlukta Uyku olarak tanımlanan aktif olmama dönemine girmiştir. Yeniden uyandırılma faaliyetleri Atölyeleri ile aktivitelerini devam ettiren Yüksek Şûranın çağrılarıyla 1948 yılını bulan Büyük Loca’nın tam anlamıyla aktif çalışmalara başlaması 1951’i bulmuştur.

Bir başka önemli hadise ise Dünya’da başta Tanrı inancı şartı ve yalnızca erkeklerin tekrisi konularında farklı görüşlerden dolayı zaten var olan Liberal Masonluk ve Geleneksel/Muntazam Masonluk bölünmesi Türkiye’de de kendini görünürde Süleyman Demirel’e verildiği iddia edilen “Mason değildir” minvalindeki belge ile alevlenen tartışmalarla göstermiştir. 1965-1966 olayları olarak bilinen dönem Hayrullah Örs ve diğer kardeşlerin döneme ait anlattıklarıyla detaylı olarak araştırılabilir. Ancak bu olaylar sonrası Türkiye Büyük Locası, Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası olarak yoluna devam etmiş ve Muntazam Masonluk dünyasına katılmıştır. Ayrılışın etkisi ile Meşrutiyet Caddesi eski 111 numarada mukim şu an Türkiye Süprem Konseyi olarak bilinen yapı ise Büyük Mason Mahfili Derneği altında Büyük Loca örgütlenmesine ön ayak olmuş, günümüzde de Özgür Masonlar Büyük Locası ismiyle, Liberal Masonluk olarak bilinen Gayrimuntazam camiada çalışmalarına devam etmektedir.

Yol kardeşliği

Kuşak

Meşrutiyetten Önce Türkiye’de Masonluk I, Suha Umur, Şakul Gibi, Sayı 6 s.11 Eylül 1988

Geleneksel Masonluk bakışıyla teknik terim olarak.

(HERMIT_AP'nin BURSA'DA MASONLUK KİTABINDAN ALINTI)

Masonluk, bilindiği üzere “taş veya duvar ustalığı” anlamına gelir. Nitekim yabancı dillerde bu kelime doğrudan bir zanaat ehlini anlatır. Bizim anladığımız anlamda Spekülatif yani Düşünsel çalışmalar yapan Masonluk ise yabancı dillerde Freemason (İngilizce), FreiMaurer (Almanca), Franc-Maçon (Fransızca) şeklinde bizdeki tam karşılığı “Hür Mason” şeklinde ayrıca bildirilir.

Bu sebeple Masonluk tanımlaması ve tarihçesinde bu iki durum, Operatif, yani gerçekten Taş yontu ve inşaat işiyle çalışan Masonlukla; Spekülatif, yani üyelerinin kendini inşası ve topluluk olarak insanlığın aydınlanması ülküsünde buluşan Düşünsel çalışma ve üretim yapan Masonluk olarak ayrı değerlendirilebilir.

Çoğu araştırmacı bu iki dönemi tamamen ayrı değerlendirse de ben bu görüşte olanlardan değilim. Masonluğu kadime dayandırma çalışmaları Regius, Cooke, Leland gibi Gotik elyazmaları olarak isimlendirilen eski belgelerde Nemrut’tan Öklid’e kadar farklı kökenlere vardırılmaya çalışılmıştır. Lübnan’dan Batı Anadolu’ya varan bölgede Dionysos İşçileri incelemeye değer bir gruptur. Üyelerinin mesleki bilgiler dışında da Kardeşlerin eğitimine önem verdikleri ve yer yer Agap’a köken olduğu düşünülen şenliklere temel sayıldıkları olmuştur. Numa Pompilius döneminde kurulan Roma Kolejyaları içerisinde bulunan Mimari ile ilgili olanları da meşhurdur. Nitekim İmparator Julius Ceasar ve Agustus’un Mimarbaşı Marcus Vitruvius Pollio (MÖ 80 - MÖ 15) Mimarinin temel kaynaklarından sayılan kitabında Firmitas (Dayanıklılık), Utilitas (Faydalılık) ve Venustas (Güzellik)’ı mimarinin dayanması gereken üç güç olarak tanımlarken bunları da Dorik, İyonik ve Korint Sütunlarla sembolize etmiştir.

İyi bir Mimarı ise şöyle tarif etmiştir: “İyi bir yazar, Geometriye hâkim, müzikten anlayan, tarih bilen, filozofları dikkatle takip eden, ilaçlar ve tıp konusunda bilgiye sahip ve astronomi ile tanışık olması gereken Mimar, ancak böylece kalıcı eserler verebilecektir.”

Buradan 2000 yıl önce de mesleğin hiçbir zaman sadece yapıcılık olarak görülmediğini anlamak kanımca mümkündür.

Yapılanması ve çalışma yöntemleri bugünkü usullerimize çok benzer olan Roma Kolejleri, Batı Roma’nın düşüşü ile nasıl yaşadı pek takip edilemiyor ama Como Ustaları öyle sanıyorum ki meslek Orta çağ Kompanyonajlarına doğru evrilirken arada geçişi sağlayan zincir halkası olabilir.

Zamanla Şövalye Tarikatlarında din adamları yanı sıra değişik meslek üyelerinden oluşan hizmetliler grupları da oluşmuştur. Masonların da bunlardan olduğu bilinmektedir. Tapınak Şövalyeleri Fransa Kralı IV. (Güzel) Philippe ve Papa V. Clement tarafından 13 Ekim 1307 tarihinde baskılara uğrayıp, 22 Mart 1312 tarihli papalık “Vox in excelso” isimli kararnamesi ile lağvedilince pek çok kurtulan Şövalyenin, Avrupa’da yayılmış Mason Localarına bu sefer “Kabul Edilmiş” üyeler olarak katıldığı da iddia olunur.

Masonluğun bizler açısından dönüm noktası İskoçya Kralı VI. James’in Baş Mimarı ve İmar Nazırı denebilecek William Schaw’un 1598 ve 1599’da yayımlanan iki Nizamnamesi ile İskoçya’daki Mason Localarına yazılı tersimat tutmayı şart koşmasıdır. Böylece bu tarihten sonra belgeli olarak mesleğin takibi mümkün olmuştur. William Schaw’un Avrupa Hermetik Devrimi’nin takipçilerinden ve Giordano Bruno’nun çıraklarından olduğuna dair iddialar vardır. Kendisi döneminde “Hatırlama Sanatı” gibi Rozkrua yöntemleri localarda çalışılmaya başlanmış; ilk belgeli Spekülatif Mason olan John Boswell gibi şeytana tapmak, büyücülük gibi suçlamalardan yargılanmış (bu o dönem Rozkrua ve Simyacıların sıklıkla kaldığı suçlamalardan) bir aristokrat, yani Operatif Mason olmadığı bariz kişiler de Loca üyelerinden olarak görülmüştür.

Avrupa’da Rönesans ve Reform ateşi yanmaya başlarken Katolik Protestan çatışması yaşanıyordu. I. Elizabeth’in varis bırakmadan vefatı sonrası soy bağı ile İngiltere tahtına da çıkan ve I. James adını alarak Stuart hanedanını başlatan VI. James’in soyundan Elizabeth, Prusya bölgesinde etkin ve Protestan Alman Devletleri İttifakı lideri Palatin V. Frederick ile 1612 yılında nişanı beklenen altın çağın işareti ve Simya Düğünü idi. Ancak beklenen olmadı, Protestanlar galip gelemedi. II. Rudolph’tan beri Hermetiklere ev sahipliği yapan bölgeden kaçan heteredoks inançlılar, Hermetikler İngiltere’ye sığındılar. Burada yoğunlaşan Rozkrua ve Simya çalışmaları, Robert Boyle’dan Elias Ashmole’e kadar pek çok meşhur kişinin kurucularından olduğu ve II. James’in himayesinde görünür hale gelen ‘Invisible College’ yani Royal Society’e dönüştü. Kuruculardan olan Robert Moray’ın kardeşi ise İngiltere’deki Mason Localarının Büyük Üstadı William Moray’dı. Mezhep ve taht savaşları tüm hızıyla devam ediyordu. Stuartlar tahtı kaybetmiş, komutanları Robert Moray olan İskoç Şövalyelerin korumasında Fransa’ya kaçmışlardı. Kralî himaye kaybolunca Gentlemen Club gibi değişik çatılar entelektüel ve Hermetiklerin arayışına durak oldular. Ama kapalı toplantı haklarıyla Masonlar o dönem cazipti. Çoğunluğu entelektüel ve aristokratlardan oluşan dört loca, o dönem adet olduğu üzere toplandıkları tavernaların isimleriyle anılıyorlardı, bu toplantılarından birinde Londra ve Westminister Büyük Locasını oluşturdular. 1717’deki bu kurumsallaşma sonrasında 1723’te Anderson Nizamnamesi ile Landmarklar ve Old Charges adı verilen Eski Yükümlülükleri derleyerek yürürlüğe alıp, 1725 yılında ise ismini İngiltere Büyük Locası olarak değiştirdiler. Bu süreç kolay olmadı, eski kimi localardan bu yeni girişimlere tepkiler vardı. Moderns adını verdikleri bu yapıyı tanımayıp Antients (Kadimler) ismiyle eski usullerinde çalışmaya devam ettiler ve Ahiman Rezon ismi verilen ayrı bir yasa kitabını takip ettiler. Bu iki grup 1813’te anlaşarak birleşme yoluna gitti ve İngiltere Birleşik Büyük Locası (UGLE) adını aldı.

Elbette 1717 sonrası İrlanda (1725), Fransa (1728), İskoçya (1736) gibi değişik ülkelerde de meslek bu dönüşüme ayak uydurdu. Geleneksel olarak bir Kalfa Kardeşliği olduğunu düşündüğüm meslek, Localar ömürlük Üstad seçimi yerine dönemlik seçmeye başlayınca çok sayıda Üstada sahip olmaya başladı. Böylece Üstad derecesindekilerin çalıştığı farklı konular gelişmeye başladı. 1737 ve 1738 yıllarında iki defa okuduğu düşünülen meşhur söylevi ile Fransız Büyük Doğusu Büyük Hatibi Şövalye Ramsay, ilk defa Masonluğu operatif yapıcılık kökenleri yerine Şövalyelik anlatılarıyla birleştirmiştir. Ayrıca geleneksel Çırak, Kalfa ve Üstad derecelerine Acemi, İskoçyalı ve Tapınak Şövalyesi derecelerini de ekleyerek ismiyle de anılan ilk İskoç Riti olarak da bilinen dizgeyi oluşturmuştur. Sonrasında Avrupa’da pek çok İleri ve Felsefi Dereceler ortaya çıkmıştır. 1758’de 25 Dereceli Yetkinleşme Riti, 1786’da ise Prusya Kralı Büyük Frederick himayesinde 33. ve Sonuncu Derece oluşturularak Eski ve Kabul Edilmiş İskoç Riti teşekkül etmiştir.

Dünyada 1875 Lozan Konvanı’nda son noktasına gelen, Fransız Devrim etkisi ile ağırlık kazanan seküler yaklaşımla Evrenin Ulu Mimarı kavramının Masonlukta şart olması sorgulanmıştır. Gelişen süreçte 1929 yılında UGLE, geleneksel Masonluk anlayışını çerçeveleyen “Menşein İntizamı Bildirgesi”ni yayımlamıştır. Böylece Dünya’da Tanrı İnancını şart koşan Muntazam Masonluk ve bu şartı aramayan Liberal Masonluk; temelini inanç kaynaklarından alan ve “İyi insanı daha iyi insan yapma” mottosuna sahip Anglosakson Masonluğu ile “Hakikat Arayışı” çalışmalarında temel alınan Avrupa Masonluğu gibi değişik yorumlar oluşmuştur.

Bugün dünya çapında Milyonlarca Mason, Büyük Loca veya Büyük Doğu adı verilen yapılanmalar bünyesinde; Loca ismi verilen en küçük çalışma birimlerinde Ülkü Mabedi ideali yolunda çalışmaya kendi bildikleri yöntem ve usullerle devam etmektedirler.

Master of Works

Statutes

Philippa Faulks ve Robert L. D. Cooper, “The Masonic magician: The life and death of Count Cagliostro and his Egyptian rite”

Art of Memory, Frances Yates, 1966 by Routledge & Kcgan Paul

İlk Spekülatif Masonlar ve John Boswell Üzerine, A. P. , Makale, 2020

Görünmez(ler) Kolej(i)

1. Nequaquam vacuum.
2. Legis Jugum.
3. Libertas Evangelij.
4. Dei gloria intacta.

1. Fra: I.A. Fr.C.H. electione Fraternitatis caput.

    
2. Fr: G.V. M.P.C.

    
3. Fra: R.C. Iunior haeres S. spiritus.

    
4. Fra: B.M. P.A. Pictor et Architectus.

    
5. Fr: G.G. M.P.I. Cabalista.

    

1. Fra: P.A. Successor, Fr: I.O. Mathematicus.

    
2. Fra: A. Successor, Fra. P.D.

    
3. Fra: R. Successor patris C.R.C. cum Christo triumphant.

    

Tamer Ayan